Mikroplastik

Mikroplastik

Mikroplastik używany jest do produkcji niektórych produktów, między innymi brokatu, pasty do zębów, czy kremów z filtrem. Powstaje on również na skutek powolnej degeneracji tworzyw sztucznych, na przykład butelek PET.

Mikroplastik

To cząsteczki tworzyw sztucznych o średnicy mniejszej niż 5 mikrometrów. Pojęcie mikroplastik jest często używane w kontekście zanieczyszczenia środowiska i zagrożeń ekologicznych jakie niesie on dla środowiska naturalnego.

Czas czytania: 4 minuty

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2022

Podstawowe informacje

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla środowiska jest mikroplastik, czyli cząsteczki tworzyw sztucznych niewidoczne gołym okiem, o wielkości od 0,1 do 5 mikrometrów.

Mikroplastik przedostaje się do wód ściekowych z kosmetyków czy produktów czyszczących. Koncerny kosmetyczne wykorzystują mikroplastik do produkcji peelingów do ciała, szamponów oraz mydeł. Jego źródłem jest też pranie syntetycznych ubrań (tkaniny syntetyczne), ścieranie opon samochodowych podczas jazdy, oraz pył miejski.

Mikroplastik wchodzi w skład Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci, czyli dryfującego skupiska śmieci i plastikowych odpadów utworzonych przez prądy oceaniczne w północnej części Oceanu Spokojnego między Kalifornią a Hawajami. Druga, podobna plama śmieci, znajduje się bardziej na zachód, pomiędzy Hawajami a Japonią. Większość plam śmieci stanowi materiał fotodegradowalny, który nie ulega pełnemu rozkładowi, lecz rozpada się na małe drobinki mikroplastiku tworzącego zawiesinę.

Mikroplastik wtórny, który powstaje z rozpadu większych plastikowych kawałków na mniejsze, stanowi ogromne zagrożenie dla ekosystemów zarówno lądowych jak i morskich. Wiele stworzeń myląc mikroplastik z pożywieniem, zjada go i w ten sposób wędruje on w górę łańcucha pokarmowego. Cząstki plastiku powodują u nich mechaniczne uszkodzenia przewodu pokarmowego i fałszywe poczucie wypełnienia żołądka.

Materiały toksyczne pochodzące z mikroplastików i niebezpieczne związki zaabsorbowane na ich powierzchniach ze środowiska (np. DDT, PCB czy metale ciężkie), obniżają wskaźniki przeżywalności i wzrostu, opóźniają dojrzałość płciową i zmniejszają wydajność reprodukcyjną u różnych grup zwierząt.

Jak wynika z badań, cząsteczki mikroplastiku przenoszone mogą być również przez owady, co oznacza, że mogą zalegać w organizmach zwierząt żywiących się owadami np. ptaków.

Cząsteczki mikroplastiku występują w dużych ilościach na plażach, w piasku, w największych głębiach oceanicznych. Naukowcy wykryli obecność mikroplastiku na odległej Antarktydzie, czy na położonych ponad 6500 metrów nad poziomem morza lodowcach w Himalajach.

Wysokie stężenie mikroplastiku w przewodach pokarmowych licznych gatunków zwierząt sugeruje wszechobecność mikroplastiku w ekosystemach, w których sami żyjemy. W 2018 roku przeprowadzono badanie na osobach mieszkających Wielkiej Brytanii, Finlandii, Włoch, Holandii, Polski, Rosji i Austrii. W kale wszystkich uczestników badania natrafiono na mikroplastik, co sugeruje, że do ciał przedostał się wraz z pożywieniem. Udowodniono również obecność mikroplastiku w wodzie z kranu, wodzie butelkowanej, rybach oraz piwie.

Materiał ten nie tylko dostaje się do naszego układu pokarmowego, ale i może przenikać barierę jelitową. Niepokojącą informacją jest również to, że mikroplastik znaleziono w smółce (pierwszych odchodach) noworodków. A to by mogło oznaczać, że mikroplastik jest w stanie przekroczyć nawet barierę krew-łożysko.

Szkodliwe działanie mikroplastiku na organizm człowieka może być dwojakie. Po pierwsze: ze względu na skład. Niektóre monomery, cegiełki polimerów tworzących plastik, mają na ludzki organizm działanie toksyczne. Tak jest choćby w przypadku jednostek tworzących polichlorek winylu, polistyren czy żywice epoksydowe. Kolejna kwestia to fakt, że w skład plastiku wchodzą też różne plastyfikatory i substancje, które są do niego dodawane w trakcie produkcji np. związki endokrynnie czynne.

Innym niekorzystnym działaniem mikroplastiku jest to, że na jego powierzchni mogą się osadzać inne zanieczyszczenia. Materiał ten może więc przenosić do organizmu bakterie, grzyby i patogeny, w tym również lekooporne. Mikroplastik może też być nośnikiem dla substancji, które są dla nas zagrożeniem np. polichlorowanych bifenyli, bisfenolu, czy pestycydów.

Jeśli chodzi o wpływ mikroplastiku na zdrowie, to wiele zależy od tego, gdzie w naszym organizmie się on znajdzie, jaką ma wielkość i jaki jest jego skład. Wywoływać on może: zaburzenia rozwoju, problemy z płodnością, może być też neurotoksyczny, immunotoksyczny, a także geno- i cytotoksyczny. Wiadomo też, że obecność mikroplastiku zwiększa stres oksydacyjny.

źródło: materiały prasowe
Mikroplastik, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
Tworzywa sztuczne stają się większym problemem dla środowiska niż węgiel
Co tydzień zjadamy nawet 5 gramów mikroplastiku

Śmieci i odpady – dodatkowe informacje:
air-commerce, aluminium, baterie, cykl życia produktu, dzikie wysypiska, Dyrektywa Unii Europejskiej Single Use Plastic, ekoprojektowanie, elektroodpady (elektrośmieci), gospodarka odpadami, greenwashing, Hierarchia postępowania z odpadami (Waste hierarchy), inicjatywa End Plastic Pollution, kompost, kompostowanie, Less Waste, mikroplastik, opakowania ekologiczne, oznaczenie opakowań ze względu na skład chemiczny, overpacking (nadmier opakowania), papier, Plastisfera (Plastisphere), Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK), recykler, recykling odpadów, recyklomaty, Rot (Kompostuj), Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ROP), segregacja odpadów, selektywna zbiórka odpadów, spalarnie odpadów, Sprzątanie świata, system kaucyjny (depozytowy), szkło, tworzywa sztuczne (plastik), świadomy konsument i odpowiedzialna konsumpcja, upcykling odpadów, utylizacja odpadów, Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, wysypiska śmieci (składowiska odpadów), zakład termicznego przetwarzania odpadów, zanieczyszczenie środowiska, Zasada 3R, Zasada 5R, Zasada 8R, Zero Waste, znaki ekologiczne, znaki ekologiczne dla opakowań, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE)

Zagrożenia ekologiczne – dodatkowe informacje:
antropocen
, bielenie raf koralowych, biologiczny potencjał Ziemi do regeneracji (biocapacity), bioróżnorodność, bisfenol A (BPA), blackout, choroby odzwierzęce, czerwona księga gatunków, degradacja środowiska, Dzień Długu Ekologicznego (Ecological Debt Day, Earth Overshoot Day), dziura ozonowa, farmaceutyki, gatunki inwazyjne, gatunki obce, gatunki zagrożone wyginięciem, gazy cieplarniane, globalne ocieplenie, granice planetarne, katastrofy i klęski ekologiczne, katastrofy ekologiczne na świecie, klęski żywiołowe, kryzys wodny, melioracja, miejska wyspa ciepła (MWC), migracje gatunków, mikroplastik, nanoplastik, Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), nawałnice, neonikotynoidy, odpady niebezpieczne, ozon, pestycydy, Plastisfera (Plastisphere), podnoszenie się poziomu mórz i oceanów, podtopienia, polichlorowane bifenyle (PCB), powodzie, pożary, przełownie, przeżyźnienie zbiorników wodnych, przyducha, przyłów, pustynnienie, rozszerzalność cieplna wody, sinice, składowiska odpadów (wysypiska śmieci), smog, stres wodny, susze, syndrom przesuwającego sią punktu odniesienia, szóste masowe wymieranie, topnienie lodowców i lądolodów górskich, tragedia wspólnego pastwiska, trąby powietrzne, turystyka masowa, tworzywa sztuczne (plastik), Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, wylesianie (deforestacja), utrata bioróżnorodności, zanieczyszczenie gleby, zanieczyszczenie hałasem, zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie środowiska, zanieczyszczenie światłem, zanieczyszczenie wody, zagrożenia ekologiczne, zakwaszenie oceanów, zmiany klimatu

zobacz również:
błękitna planeta Ziemia, odnawialne źródła energii (OZE)

Wiedza ekologiczna – dodatkowe informacje:
aforyzmy ekologiczne
, biblioteka ekologa, biblioteka młodego ekologa, ekoprognoza, encyklopedia ekologiczna, hasła ekologiczne, hasztagi (hashtagi) ekologiczne, kalendarium wydarzeń ekologicznych, kalendarz ekologiczny, klęski i katastrofy ekologiczne, największe katastrofy ekologiczne na świecie, międzynarodowe organizacje ekologiczne, podcasty ekologiczne, poradniki ekologiczne, (nie) tęgie głowy czy też (nie) najtęższe umysły, znaki i oznaczenia ekologiczne

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Możesz również wypić ze mną wirtualną kawę! Dorzucasz się w ten sposób do kosztów prowadzenia portalu, a co ważniejsze, dajesz mi sygnał do dalszego działania. Nad każdym artykułem pracuję zwykle do późna, więc dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła ;-)

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Przewiń do góry