Miejska wyspa ciepła

Miejska wyspa ciepła (MWC)

Tkanka miejsca ze względu na ścisłą zabudowę jest podatna na zmiany warunków atmosferycznych, które są pokłosiem zmian klimatu. Coraz powszechniejsze stały się fale upałów, gwałtowne burze i ulewy, czy porywiste wiatry. Występujące anomalia są szczególnie niebezpieczne w trakcie lata. Utrzymujące się przez co najmniej 3 dni wysokie temperatury powodują, że mieszkańcy zostają pozbawieni możliwości odpoczynku od stresu termicznego, co stanowi zagrożenie dla ich zdrowia i życia.

Jednym z negatywnych skutków upałów są tzw. miejskie wyspy ciepła. MWC to lokalne zjawisko klimatyczne polegające na występowaniu wyższej temperatury powietrza w mieście niż na terenach peryferyjnych. Powstaje ono w wyniku nagromadzenia na terenach zwartej zabudowy, z niewielkim udziałem zieleni, dużej ilości powierzchni składającej się z materiałów sztucznych (jak beton czy asfalt), które pochłaniają promieniowanie słoneczne.

Miejska wyspa ciepła (MWC)

Zjawisko meteorologiczne polegające na termicznym uprzywilejowaniu przestrzeni miejskiej względem otaczających ją obszarów niezabudowanych. Wynika ono głównie z istotnej zmiany środowiska obszarów miejskich, co wpływa na przekształcenie ich właściwości: radiacyjnych (jak np. zmiana struktury promieniowania krótko- i długofalowego), termicznych (np. zwiększenie pojemności cieplnej), aerodynamicznych (np. spadek średniej prędkości wiatru) czy wilgotnościowych (np. spadek wilgotności względnej).

Czas czytania: 6 minut

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2022

Miejska wyspa ciepła - profil pionowy
Miejska wyspa ciepła – profil pionowy / Wikipedia / @ Micgryga/ CC BY-SA 3.0

Podstawowe informacje

Miasta, ze względu na swoją strukturę, mają większą pojemność cieplną, a także wolniej wypromieniowują ciepło. Tereny gęsto zabudowane produkują, a także zatrzymują ciepło, przez co temperatura w miastach może być nawet o kilkanaście stopni wyższa niż na przedmieściach. Różnica temperatur może dochodzić, w czasie maksymalnego natężenia, a więc w godzinach nocnych, do 15°C.

Do powstawania miejskich wysp ciepła przyczynia się zbyt mała ilość terenów zielonych i zmniejszona wilgotność. Dodatkowym czynnikiem jest ciepło antropogeniczne, produkowane przez urządzenia grzewcze, przemysłowe oraz ruch samochodowy.

Miejskie wyspy ciepła powstają na skutek wzrostu temperatury powietrza, w wyniku zwiększenia udziału absorbujących gorąco nawierzchni dróg i budynków (betonu i asfaltu), zmniejszania terenów zieleni i liczby drzew, a także zmian hydrologicznych. W wyniku tych przekształceń następuje redukcja parowania służącego do ochłodzenia środowiska miejskiego. Tereny o podwyższonej temperaturze charakteryzują się również dużą koncentracją zanieczyszczeń powietrza.

Zjawisko miejskiej wyspy ciepła jest najbardziej intensywne w nocy, ponieważ nagrzane przez cały dzień miasto powoli oddaje ciepło do atmosfery.

Wpływ miejskich wysp ciepła na zdrowie mieszkańców miast

Miejskie wyspy ciepła potęgują stres termiczny, który obciąża organizm. Badania wykazują, że MWC wywierają wpływ na częstotliwość występowania przypadków udaru cieplnego i sprzyjają zaostrzeniu przewlekłych chorób układu oddechowego i krążenia. Dotyczy to szczególnie seniorów oraz osób niepełnosprawnych i wykluczonych społecznie.

Tokijska wyspa ciepła

Tokijska wyspa ciepła

Tokijska wyspa ciepła to jedna z największych miejskich wysp ciepła, czyli miejskich aglomeracji o mikroklimacie charakterystycznym dla pustyń kamienistych. Metropolia Wielkie Tokio (Tokio-Kawasaki-Jokohama-Chiba-Saitama) skupia 32-43 mln mieszkańców. Wywiera wpływ na klimat, np. siłę i kierunki wiatrów oraz ilość opadów, w całym otoczeniu Zatoki Tokijskiej.

Według danych Japońskiej Agencji Meteorologicznej w metropolii tokijskiej wzrost temperatury jest szybszy niż w innych rejonach świata. Dotyczy to przede wszystkim ery uprzemysłowienia i urbanizacji (XIX i XX w.). W XX wieku średnia dziesięcioletnia temperatura września wzrosła w Tokio od wartości ok. 21°C do ponad 24°C. W innych miastach obszaru metropolitalnego zanotowano nieco mniejsze tempo wzrostu (np. w Jokohamie od około 22°C do ok. 23,5°C).

Czynniki ograniczające zjawisko miejskiej wyspy ciepła

Jednym z czynników ograniczających zjawisko miejskiej wyspy ciepła w mieście może być zieleń, szczególnie ta wysoka, która zapewnia właściwą termoregulację. Odpowiednie rozmieszczenie drzew i krzewów, parków, ogrodów i zieleni miejskiej, może istotnie wpływać na temperaturę otoczenia obszarów zurbanizowanych.

Drzewa w ciągu godziny są w stanie odparować nawet 8 l wody, pochłaniając przy tym 20 MJ energii i wytwarzając moc chłodzącą 5,5 kW.

Nie tylko parowanie wpływa na chłodzenie przestrzeni miejskich. Cień drzew jest również bardzo ważny. Temperatura w miejscach zacienionych przez budynki i zadaszenia wykonane ze sztucznych materiałów (jak np. wiaty przystankowe) może być nawet o dziesięć stopni większa niż pod drzewem.

Im większa korona i powierzchnia liści, tym więcej wody może odparować drzewo podczas upałów i zapewnić większy cień. Różnica między gatunkami roślin i ich wiekiem także ma znaczenie. Dojrzała brzoza może odparować do 70 litrów wody dziennie, a w ciągu tropikalnego dnia nawet do 400 l.

Oprócz funkcji termoregulacyjnej, zieleń pełni istotną rolę w regulacji cyklu hydrologicznego w przyrodzie. Zwiększa retencję wód opadowych i tym samym opóźnia spływ deszczówki, a także zapewnia jej oczyszczenie przed wprowadzeniem do głębszych warstw gleby. Obecnie aż 55% wody deszczowej w zabudowanym obszarze miejskim nie jest wchłaniane do gruntu i często odprowadzane jest do przepełnionej kanalizacji, niejednokrotnie powodując lokalne podtopienia (tzw. powodzie miejskie).

Kolejnym sposobem ograniczenia zjawiska miejskiej wyspy ciepła jest wdrożenie w tkance miejskiej rozwiązań z zakresu niebiesko-zielonej infrastruktury. Do tego rodzaju działań zaliczają się np. stawy retencyjne, oczka wodne, które można tworzyć w istniejących lub wykonanych w tym celu zagłębieniach terenu. Takie akweny posiadają dodatkową pojemność retencyjną, służącą do zatrzymywania i oczyszczania wody opadowej. Dodatkowo obsadzone są roślinnością, która może być czasowo zalewana, co zapobiega obniżaniu poziomu wód gruntowych i lokalnym podtopieniom w trakcie nawalnych opadów deszczu.

źródło: materiały prasowe
Miejska wyspa ciepła, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
Tokijska wyspa ciepła, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
Jaką rolę odgrywa zieleń w miastach?

Zagrożenia ekologiczne – dodatkowe informacje:
antropocen
, bielenie raf koralowych, biologiczny potencjał Ziemi do regeneracji (biocapacity), bioróżnorodność, blackout, choroby odzwierzęce, czerwona księga gatunków, Dzień Długu Ekologicznego (Ecological Debt Day, Earth Overshoot Day), dziura ozonowa, farmaceutyki, gatunki inwazyjne, gatunki obce, gatunki zagrożone wyginięciem, gazy cieplarniane, globalne ocieplenie, granice planetarne, katastrofy i klęski ekologiczne, katastrofy ekologiczne na świecie, klęski żywiołowe, kryzys wodny, melioracja, miejska wyspa ciepła (MWC), migracje gatunków, mikroplastik, Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), nawałnice, neonikotynoidy, odpady niebezpieczne, ozon, pestycydy, Plastisfera (Plastisphere), podnoszenie się poziomu mórz i oceanów, podtopienia, powodzie, pożary, przełownie, przeżyźnienie zbiorników wodnych, przyducha, przyłów, pustynnienie, rozszerzalność cieplna wody, sinice, składowiska odpadów (wysypiska śmieci), smog, stres wodny, susze, syndrom przesuwającego sią punktu odniesienia, szóste masowe wymieranie, topnienie lodowców i lądolodów górskich, tragedia wspólnego pastwiska, trąby powietrzne, turystyka masowa, tworzywa sztuczne (plastik), Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, wylesianie (deforestacja), utrata bioróżnorodności, zanieczyszczenie gleby, zanieczyszczenie hałasem, zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie środowiska, zanieczyszczenie światłem, zanieczyszczenie wody, zagrożenia ekologiczne, zakwaszenie oceanów, zmiany klimatu

zobacz również:
błękitna planeta Ziemia, odnawialne źródła energii (OZE)

Wiedza ekologiczna – dodatkowe informacje:
aforyzmy ekologiczne
, biblioteka ekologa, biblioteka młodego ekologa, ekoprognoza, encyklopedia ekologiczna, hasła ekologiczne, hasztagi (hashtagi) ekologiczne, kalendarium wydarzeń ekologicznych, kalendarz ekologiczny, klęski i katastrofy ekologiczne, największe katastrofy ekologiczne na świecie, międzynarodowe organizacje ekologiczne, podcasty ekologiczne, poradniki ekologiczne, (nie) tęgie głowy czy też (nie) najtęższe umysły, znaki i oznaczenia ekologiczne

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Możesz również wypić ze mną wirtualną kawę! Dorzucasz się w ten sposób do kosztów prowadzenia portalu, a co ważniejsze, dajesz mi sygnał do dalszego działania. Nad każdym artykułem pracuję zwykle do późna, więc dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła ;-)

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Przewiń do góry
X