Ślad ekologiczny

Ślad ekologiczny (ecological footprint)

Ślad ekologiczny to wskaźnik umożliwiający oszacowanie zużycia zasobów naturalnych w stosunku do możliwości ich odtworzenia przez Ziemię. Stanowi podstawę analizy zapotrzebowania człowieka na zasoby naturalne biosfery. Porównywana jest w nim ludzka konsumpcja zasobów naturalnych ze zdolnością planety Ziemi do ich regeneracji.

Ślad ekologiczny (ecological footprint)

To szacowana liczba hektarów powierzchni lądu i morza potrzebna do rekompensacji zasobów zużytych na konsumpcję i absorpcję odpadów. Innymi słowy to próba oszacowania potrzeb ludzkości w porównaniu z produktywnością naszej planety. Ślad ekologiczny mierzony jest w globalnych hektarach (gha) w przeliczeniu na jednego mieszkańca Ziemi.

Czas czytania: 6 minut

Ostatnia aktualizacja: 10.05.2022

Podstawowe informacje

Obecnie dużym problemem nękającym całą społeczność jest zbyt duża eksploatacja zasobów naturalnych biosfery przez zdecydowaną większość państw. Każdego dnia ludzie na całym świecie swoim działaniem bezpośrednio oddziałują na losy planety. Wpływ ten jest widoczny nawet podczas najprostszych czynności.

Jest wiele powodów przekraczania przez ludzi zasobów ekosystemu ziemskiego. Jednym z najważniejszych jest emitowanie do atmosfery tak dużej ilości dwutlenku węgla, że ani lasy ani oceany nie są w stanie ich pochłonąć. Nadwyżka ta spowodowana jest również wycinaniem drzew w tempie, które uniemożliwia ich ponowny wzrost, a także połowem ryb w ilościach, których morza i oceany nie są w stanie odtworzyć. Konsumpcja ludzka dotyczy też wytwarzania odpadów oraz rodzaju i częstotliwości korzystania ze środków transportu.

Pierwszy model obliczania śladu ekologicznego opracował 1992 roku Mathis Wackernagel w ramach swojej rozprawy doktorskiej na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej.

Analizowanie światowej gospodarki w kryteriach śladu ekologicznego jest jak księgowanie naszych domowych dochodów. Trzeba wiedzieć, ile się zarabia i ile wydaje, bo inaczej nie będzie można przewidzieć bankructwa. Ta prosta reguła odnosi się także do ekologii.

stwierdził w jednym z wywiadów prof. Mathis Wackernagel, dyrektor organizacji Global Footprint Network

Mówiąc językiem ścisłym, ślad ekologiczny to analiza zapotrzebowania człowieka na zasoby naturalne biosfery. Obecnie to jedyne narzędzie, dzięki któremu możemy zmierzyć, ile powierzchni lądu i morza (w hektarach) potrzeba do wytworzenia zasobów (produktów), które pojedynczy człowiek konsumuje na co dzień, oraz do przetworzenia jego odpadów.

Prościej ślad ekologiczny pokazuje ile miejsca na ziemi zajmujemy ze swoimi potrzebami dnia codziennego np. transportem, wyżywieniem, zużyciem energii. Pokazuje jaki wpływ ma styl życia każdego z nas na Ziemię. Pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy podział dóbr środowiskowych jest na świecie sprawiedliwy, kto nadużywa, komu ich brakuje. Ułatwia również zdecydować, jak zmienić sposób życia na bardziej zrównoważony.

Ślad ekologiczny może być obliczany zarówno dla konkretnej osoby, jak również dla danej grupy ludzi (organizacji, społeczeństwa, danego państwa, regiony świata), albo dla producenta czy typu produkcji (wytwarzanie konkretnego produktu). Przy obliczaniu tej miary bierze się pod uwagę wszystkie konsumowane materiały biologiczne i całą emisję produkowanego dwutlenku węgla w ciągu roku. Obliczenie śladu ekologicznego na stopniu państwowym, dla całego kraju jest niezwykle skomplikowane i wymaga gigantycznej ilości danych. Dlatego raporty w tym zakresie wydawane są zawsze z 3-letnim opóźnieniem.

Analiza śladu ekologicznego jest dziś powszechnie stosowana. jako miara naszej zależności od natury oraz wskaźnik stopnia zrównoważonego rozwoju. Europejska Agencja Środowiska wymienia eksploatację ziemi, wzorce konsumpcyjne i modele handlowe jako największe zagrożenia przyrodnicze w Europie. Obecnie największym wyzwaniem są zanieczyszczenia ze źródeł rozproszonych.

W dłuższej perspektywie zrównoważony rozwój można zapewnić tylko wtedy, gdy kraje będą spełniać jednocześnie dwa kryteria: ślad ekologiczny będzie mniejszy niż 1,8 gha na mieszkańca, a wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) będzie wyższy od 0,8.

Ekolodzy dążą do tego, by ślad ekologiczny był używaną stale miarą rozwoju gospodarczego, uzupełniającą tradycyjny wskaźnik produktu krajowego brutto.

Wielkość śladu ekologicznego

Według Raportu WWF Living Planet aby zaspokoić życiowe potrzeby człowiek potrzebuje 2,7 gha/os. Ziemskie zasoby są szacowane na 1,06 mld globalnych hektarów. Porównując liczbę ludności świata z powierzchnią produkcyjną Ziemi okazuje się, że na jedną osobę przypada zaledwie 2,1 gha co oznacza, że zużywamy więcej zasobów niż Ziemia jest w stanie wyprodukować. Różnica pomiędzy śladem ekologicznym i zdolnością produkcyjną kraju pokazuje, czy jest on wierzycielem czy ekologicznym dłużnikiem

Największy ślad ekologiczny mają kraje wysokorozwinięte (USA 9 gha), bądź z rozwiniętym przemysłem wydobywczym (Zjednoczone Emiraty Arabskie 10,7 gha/os, Katar 10,5 gha/os).

Najniższy ślad ekologiczny 0,5 gha/os, mają kraje słabo rozwinięte np.: Nepal, Bangladesz, Haiti, Afganistan. Ślad ekologiczny mieszkańca Kongo, które ma siódmą najwyższą zdolność biologiczną na świecie (13.9 gha/os.) wynosi poniżej 0.5 gha/os.

W Unii Europejskiej ślad ekologiczny wynosi 4,7 gha na osobę. Wszystkie państwa członkowskie wytwarzają w sumie 9% zasobów Ziemi, a zużywają 16%. Najgorzej wypadają Szwecja (6,07 gha) i Finlandia (7,64 gha), ponieważ model gospodarczy tych państw jest oparty na rabunkowym wykorzystywaniu biosfery.

Przykładem państwa, które rozwija się a jednocześnie nie zwiększa śladu ekologicznego są Niemcy. Kraj ten zmniejszył presję na środowisko naturalne dzięki wycofywaniu się z energetyki węglowej i rozwijaniu odnawialnych źródeł odnawialnych.

Według raportu WWF z 2020 roku, Polska plasuje się na 20 miejscu w rankingu ecological footprint spośród 24 analizowanych państw Unii Europejskiej. Mniejszy ślad ekologiczny zostawiają tylko Słowacja, Bułgaria, Rumunia i Łotwa.

Deficyt ekologiczny Polski jest wciąż wysoki, ale zmniejsza się on systematycznie od kilku lat. W porównaniu z rokiem 1990 Polsce udało się zmniejszyć ślad ekologiczny z 3,83 do 3,3 globalnych hektarów na mieszkańca. Wciąż jednak prawie dwukrotnie przekraczamy zasoby naturalne swojego kraju. Tak wysokie miejsce wynika przede wszystkim z faktu, że większość energii pochodzi u nas ze spalania węgla.

Ślad ekologiczny poszczególnych krajów w porównaniu ze wskaźnikiem ich rozwoju
Ślad ekologiczny poszczególnych krajów w porównaniu ze wskaźnikiem ich rozwoju / Wikimedia / @ Public domain
Mapa państw świata według wielkości śladu ekologicznego
Mapa państw świata według wielkości śladu ekologicznego / Wikipedia / @ Jolly Janner / Public domain

zobacz:
kalkulator śladu ekologicznego

źródło:
materiały prasowe
Ślad ekologiczny, autorzy, licencja CC BY-SA Deed 3.0
Living Planet Report 2012, Biodiversity, biocapacity and better choices, WWF.
footprintnetwork.org

Firma ekologiczna – dodatkowe informacje

biologiczny potencjał Ziemi, cykl życia produktu – Life Cycle Assesment (LCA), Dow Jones Sustainability Index (DJSI), Dzień długu ekologicznego, Lifestyles of Health and Sustainability (LOHAS), normy środowiskowe z serii ISO 14000 14001 26000, polityka społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), Ranking Best Global Green Brands, ślad ekologiczny, ślad środowiskowy (environmental footprint), ślad węglowy (carbon footprint), ślad wodny (water footprint), United Nations Environment Programme (UNEP), zielona gospodarka (green economy), zielone kłamstwo – greenwashing czyli ekościema, zielone miejsca pracy – zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs), zielone technologie, zielone zarządzanie, Zielony Europejski Ład, zielony marketing – green (eco) marketing, zielony wzrost (green growth), zrównoważony rozwój

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje/zestawienie/artykuł do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Przydatna wiedza ekologiczna

Przewiń do góry
X