fbpx

Ślad wodny czyli water footprint

Ślad wodny czyli water footprint

Ślad wodny czyli ile tak naprawdę zużywamy wody

W wielu miejscach na świecie występuje niedobór wody słodkiej, obniża się poziom wody w rzekach i zbiornikach podziemnych. Woda słodka przestała być zasobem odnawialnym – zużywamy jej więcej i szybciej, niż jest w stanie się odtworzyć. Rośnie nie tylko ludzka populacja (przewiduje się 9 miliardów w 2050 roku), ale także jej apetyt na produkty odzwierzęce, których wytworzenie pochłania dużo więcej wody niż uprawa roślin przeznaczonych do spożycia.

Każdy z nas codziennie konsumuje zasoby, które daje nam Ziemia. Często jednak nie zdajemy sobie sprawy z zależności występujących między naszym życiem codziennym, a światowymi zasobami naturalnymi. Po części wynika to z faktu, że dotychczas nie istniał prosty sposób pomiaru wykorzystywania zasobów ziemskich. Ślad wodny jest pierwszym narzędziem mierzącym, jak dużo powierzchni Ziemi i wody potrzeba do wytworzenia zasobów, które na co dzień konsumujemy.

Co to jest ślad wodny?

Ślad wodny to suma pośredniego i bezpośredniego zużycia wody przez konsumenta. Dotyczy on produktów, do których wytwarzania potrzebna jest woda.

Ślad wodny czyli water footprint

Ślad wodny można obliczyć indywidualnie za pomocą określenia całkowitej ilości wody zużywanej przez daną osobę podczas codziennych czynności.

Na definicję składają się dwa rodzaje zużycia wody:

  • bezpośrednie – w którym woda wykorzystywana jest na co dzień do picia, mycia, prania, gotowania czy podlewania ogrodu
  • pośrednie – odnoszące się do zużycia wody podczas procesu produkcji, potrzebnej do wyprodukowania dóbr konsumenckich jak żywność, ubrania, sprzęt codziennego użytku. Zużycie wody pośrednie zwane również wodą wirtualną dotyczy zarówno wody użytej w kraju, jaki i po za jego granicami.

Im bardziej skomplikowany proces produkcji, tym większy ślad wodny.

Na pełny obraz śladu wodnego składa się:

  • woda niebieskaniebieski ślad wodny to woda pobrana ze źródeł powierzchniowych oraz podziemnych m.in. woda pochodząca z rzek, jezior, stawów, zbiorników podziemnych. Taka woda jest wykorzystywana przez rolnictwo (np. do nawadniani), przemysł lub na użytek domowy.
  • woda zielonazzielony ślad wodny to objętość wody deszczowej zgromadzonej w warstwie gleby na głębokości do 50 cm m.in. w strefie korzeniowej, która następnie wpływa bezpośrednio na produkcję rolną i leśnictwo. Jest ona szczególnie istotna w przypadku produktów rolnych.
  • woda szaraszary ślad wodny to ilość wody potrzebna do asymilacji zanieczyszczeń. Do szarego śladu wodnego zaliczamy ścieki i punktowe zanieczyszczenia wód np. deszcz, który spadnie w mieście, zmyje ulice i trafi do kanalizacji, to już woda szara.

Ślad wodny umożliwia wyliczenie, jaka część udziału należy się każdemu z nas, a z jakiej w rzeczywistości korzystamy. Dzięki temu możliwe jest monitorowanie, czy podział dóbr środowiskowych jest na świecie sprawiedliwy.

Woda słodka przestała być zasobem odnawialnym – zużywamy jej więcej i szybciej, niż jest w stanie się odtworzyć
Pixabay / @ ajs1980518

Warto zaznaczyć, iż ślad wodny może być określany nie tylko dla produktów, ale również dla procesów, konsumentów, ich grup, czy też miast, firm, itd. Może być mierzony w jednostce czasu lub w odniesieniu do całego procesu wytwarzania.

Ślad wodny procesów wyraża się w ilości wody na jednostkę czasu (m3/rok), natomiast produktów w ilości wody na jednostkę masy produktu (m3/t lub l/kg).

Średnia wartość śladu wodnego przeciętnego gospodarstwa domowego w Polsce to od 350 do 400 litrów każdego dnia! W Etiopii taki znak wodny wynosi 15 litrów.

Wyznaczanie ślad wodnego jest realizowane poprzez określenie zakresu badawczego, obliczenie wskaźnika oraz zaproponowanie środków zaradczych. Wyliczenie śladu wodnego może być podejmowane na podstawie różnych przesłanek. Jedną z nich może być poznanie powiązań pomiędzy dostępnymi zasobami wodnymi i zrównoważonym ich wykorzystaniem na określonych obszarach. Wyznaczony ślad wodny może dostarczyć również informacji, w jakim stopniu ograniczone zasoby wody są przeznaczone na uprawy.

Ślad wodny stanowi wymierne i racjonalne podstawy do rozpoczęcia dyskusji nad strategią zwiększającą efektywność procesów produkcyjnych przy ograniczaniu zużycia zasobów wody i opracowania jej optymalnej dystrybucji. Zastosowanie wskaźnika śladu wodnego daje nowy i globalny wymiar podejścia do zarządzania wodą, oferuje krajom oraz konkretnym firmom monitorowanie i lepsze zrozumienie ich zależności od zasobów wodnych. Zagadnienie śladu wodnego jest bardzo ważne także ze względu na coraz większy koszt tego surowca – wody w produkcji rolno-spożywczej.

Obecnie ślad wodny stanowi jedynie uzupełnienie publikowanego przez ONZ wskaźnika rozwoju społecznego, ale zapewne już wkrótce stanie się indeksem równorzędnym. Wynika to z faktu, że w XXI wieku o stopniu rozwoju danego kraju nie świadczy jedynie sukces makroekonomiczny, ale rozwój zrównoważony.

Ślad wodny ukazuje także, jak konsumpcyjny styl życia jednostki wpływa na istnienie całej planety. Zależność tą można dostrzec w różnych dziedzinach życia.

Według Grace Water Footprint Calculator (WFC), dieta ma największy wpływ na to, jaki ślad wodny przypada na człowieka. To co jemy, dużo bardziej wpływa na gospodarowanie wodą w domu niż np. długie prysznice lub spłukiwanie toalety.

Pamiętaj! To jakie produkty kupujesz na co dzień, ma wpływ na środowisko i życie ludzi na całym świecie.

Jak obliczyć ślad wodny?

Water Footprint Network
Water Footprint Network

Na stronie www.waterfootprint.org wyliczono wartość śladu wodnego dla wielu produktów codziennego użytku, głównie spożywczych. Można również obliczyć swój indywidualny ślad wodny, a następnie podjąć kroki aby go zmniejszyć.

Można sprawdzić że produkcja:

  • 1 samochodu – pochłania ok. 379 000 litrów wody
  • 1 kg surowej bawełny – 29 000 litrów wody
  • 1 tony ropy – 15 000 litrów wody
  • 1 para butów – 8 547 litrów wody
  • 1 jeansów – 8 000 litrów wody
  • 1 bawełnianej koszulki – 2 500 litrów wody
  • 1 kg papieru – 250 litrów wody
  • 1 kg wołowiny – 15 415 litrów wody
  • 1 kg jagnięciny – 8763 litrów wody
  • 1 kg wieprzowiny – 5 988 litrów wody
  • 1 kg kurczaka – 4 325 litrów wody
  • 1 kg warzyw – 322 litrów wody
  • 1 kg owoców – 962 litrów wody
  • 1 kg zbóż – 1644 litrów wody
  • 1 kg oleju – 2364 litrów wody
  • 1 kg strączków – 4055 litrów wody
  • 1 kg czekolady – 17 196 litrów wody
  • 1 litr biopaliwa sojowego – 11 400 litrów wody
  • 1 kg orzechów – 9063 litrów wody
  • 1 kg masła – 5553 litrów wody
  • 1 kg jajek – 3265 litrów wody
  • 1 kg sera – 3 178 litrów wody
  • 1 kg ryżu – 2 497 litrów wody
  • 1 hamburgera – 2400 litrów wody
  • 1 pszennego chleba – 1 608 litrów wody
  • 1 kg pszenicy – 1331 litrów wody
  • 1 kg kukurydzy – 1 222 litrów wody
  • 1 kg kawy – 1120 litrów wody
  • 1 l mleka – 1020 litrów wody
  • 1 kg jabłek – 822 litrów wody
  • 1 kg przecieru pomidorowego – 710 litrów wody
  • 1 kg pomarańczy – 560 litrów wody
  • 1 kg keczupu – 530 litrów wody
  • 1 kg ogórków – 353 litrów wody
  • 1 szklanki mleka – 255 litrów wody
  • 1 kg ziemniaków – 225 litrów wody
  • 1 paczki chipsów – 185 litrów wody
  • 1 kufla piwa – 170 litrów wody
  • 1 szklanki soku pomarańczowego – 170 litrów wody
  • 1 filiżanki kawy – 132 litrów wody
  • 1 jabłka – 125 litrów wody
  • 1 pomidora – 50 litrów wody
  • 1 ziemniaka – 25 litrów wody

Aż jedną czwartą globalnych zasobów słodkiej wody wykorzystywanej na całym świecie zużywa się do produkcji mięsa i przetworów mlecznych. 43 razy więcej wody zużywa się do nawadniania upraw zbóż na paszę dla zwierząt niż do nawadniania pastwisk.

Dlaczego żywność ma tak duży ślad wodny?

Szacuje się, że rolnictwo, łącznie z gospodarką leśną, zajmuje 60% powierzchni Ziemi, a produkcja roślinna i zwierzęca wykorzystuje 70% dostępnej wody słodkiej, z czego 30% przypada na produkcję zwierzęcą.

Rolnictwo a ślad wodny

Na globalny ślad wodny produkcji rolniczej składają się:

  • ślad wodny roślin uprawnych – zboża i rośliny przerabiane później na paszę
  • ślad wodny pastwisk – tereny zielone służące do wypasu
  • ślad wodny zwierząt gospodarskich – na który składają się takie elementy jak:
    • pośredni ślad wodny paszy – woda zużyta do przerobienia zbóż i roślin strączkowych na paszę
    • bezpośredni ślad wodny zwierząt – woda wykorzystywana do pojenia oraz obsługi w okresie chowu zwierzęcia

Biorąc pod uwagę wszystkie potrzeby wodne rolnictwa, coraz częściej stosuje się bardziej zrównoważone metody uprawy, które starają się uwzględnić ochronę wód. To może sprawić, że gospodarstwa będą bardziej odporne na problemy związane z wodą, takie jak susza i konkurencja w zakresie zasobów wodnych.

Rolnictwo regeneracyjne, permakultura i rolnictwo ekologiczne dążą do wykorzystania zasobów w celu poprawy jakości i produktywności gleby, tak aby zatrzymywała ona wilgoć, minimalizując potrzebę dodatkowego nawadniania. Ostatnie postępy technologiczne w uprawach umożliwiają bardzo efektywny wzrost produkcji, minimalizując zużycie wody. Chociaż żadna aktualna metoda hodowli nie jest doskonała, mogą one współpracować w celu stworzenia lokalnych i regionalnych systemów żywnościowych, decydujących o wydajności i oszczędnym gospodarowaniu zasobami w rolnictwie.

Wysoki ślad wodny mięsa

Skąd bierze się tak wysoki ślad wodny przy produkcji mięsa, jaj czy nabiału? Ma to związek z trzema częściami śladu wodnego: niebieskim, zielonym i szarym.

Liczby są szczególnie wysokie dla mięsa i produktów zwierzęcych, takich jak nabiał i jaja, ponieważ pasza dla zwierząt hodowanych przemysłowo, w klatkach, składa się zazwyczaj z produktów o wysokim śladzie wodnym niebieskim i zielonym, takich jak trawa, zboże, kukurydza i soja.

Natomiast zwierzęta hodowane na pastwisku jedzą paszę, która przede wszystkim opiera się na wodzie deszczowej, czyli zielonym śladzie wodnym. Trwa to dłużej, aby zwierzęta karmione trawą dotarły do pożądanej wagi rynkowej, zatem mięso z tych zwierząt będzie miało wyższy zielony ślad wodny, niż jego odpowiednik hodowany w klatce. Za to wartość niebieskiego śladu wodnego (zużyta woda gruntowa i powierzchniowa) będzie znacznie niższa.

Wysoki ślad wodny mięsa
Pixabay / @ RitaE

Przemysłowa produkcja żywności i chów zwierząt na pastwiskach

Wyhodowanie krowy lub świni jest jednym z etapów w procesie przemysłowej produkcji żywności. Ilość wody potrzebnej do wyprodukowania kilograma mięsa będzie obejmować wodę wypitą przez zwierzęta w okresie ich życia, wodę zużytą do czyszczenia pomieszczeń w których zwierzęta były przechowywane, schłodzenia pomieszczeń, wodę zużytą w rzeźniach a także wodę potrzebną do wyprodukowania paszy, którą dane zwierzęta zjadały.

Chów zwierząt jest również odpowiedzialny za zanieczyszczanie wody. Z tego sektora pochodzi ponad 30% związków azotu i fosforu w wodzie słodkiej m.in. pestycydy, antybiotyki i cynk.

Wodę wykorzystuje się przy myciu i obróbce surowca oraz takich procesów jak pasteryzacja (np. mleka), sterylizacja (np. jaja), chłodzenie (np. wszystkie porcje mięsa surowego), czyszczenie i dezynfekcja (np. ubojni) w końcu utylizacja odpadów powstałych na każdym z etapów produkcji.

Krowy hodowane na mięso są na ogół zabijane w okolicy pierwszego roku życia. Bydło opasowe potrzebuje około 30-50 litrów wody dziennie, czyli w ciągu roku daje to około 15 000 litrów wypitej wody. Po osiągnięciu oczekiwanej wagi, zwierzę trafia do łańcucha przetwórczego w którym następuje dalsze zużycie wody. W ubojni zużywa się 6 do 15 litrów wody na każdy kilogram mięsa czyli kolejne kilka tysięcy litrów na całe zwierzę. Najwięcej wody w procesie hodowli zwierząt pochłania jednak produkcja paszy. Stanowi ona aż 98% całkowitego śladu wodnego produktów odzwierzęcych. Gdy wszystko się zsumuje otrzymujemy setki tysięcy litrów wody w przeliczeniu na jedno hodowane masowo zwierzę.

Przemsłowa produkcja żywności i chów zwierząt na pastwiskach
Pixabay / @ ADD

Warto zwrócić uwagę na fakt, że hodowla zwierząt gospodarskich na zewnątrz, na pastwiskach nawadnianych przez opady deszczu jest zatem lepszym sposobem zarządzania zasobami wodnymi niż rolnictwo przemysłowe. Prawo powinno wspierać i subsydiować gospodarkę rolną, opartą na humanitarnych, zrównoważonych i bezpiecznych systemach produkcji żywności, a nie hodowlę przemysłową. Rozwój systemów produkcji zwierzęcej karmionych ziarnem przemysłowym powinien zostać odwrócony.

Uwaga! Chociaż większość produktów ma niższy ślad wodny niż mięso, niektóre produkty, takie jak orzechy, mogą mieć wysokie wymagania dotyczące nawadniania.

Koncepcja śladu wodnego miast

W odniesieniu do miasta ślad wodny rozumiany jest jako całkowita ilość wody słodkiej zużytej w granicach geograficznych miasta. Ślad wodny jest wielowymiarowym wskaźnikiem oznaczającym objętość wody zużytej, umownie nazywanej wodą niebieską, zieloną i szarą. Niebieski ślad wodny określa objętość dostępnej wody z rzek, jezior, stawów, zbiorników podziemnych. Ślad wodny zielony jest definiowany, jako ta część objętości wód opadowych, która została pobrana przez rośliny do wytworzenia określonych produktów np. rolnych. Szary ślad wodny dotyczy zanieczyszczenia wód i obliczany jest jako objętość wody, która byłaby potrzebna do rozcieńczenia ładunku odprowadzanych zanieczyszczeń do takiego stopnia, aby jakość uzyskanej wody nie przekraczała ustalonych standardów.

Narzędzie do obliczania śladu wodnego miast

W ramach projektu Ślad wodny miast został opracowany program służący do obliczania śladu wodnego, którego zadaniem jest obliczanie śladu wodnego dla dowolnego miasta oraz zaproponowanie działań, które pozwolą go zoptymalizować.

Program umożliwia:

Ślad wodny miast
Ślad wodny miast
  • wprowadzanie danych – np. lokalizacja miasta z Google Map lub za pomocą współrzędnych GPS, struktura użytkowania terenu, warunki meteorologiczne, gospodarowanie wodą
  • obliczenia – dobór współczynników infiltracji, spływu powierzchniowego i parowania, wykonanie bilansu wodnego dla miasta, wyznaczenie składników śladu wodnego
  • prezentację wyników – w postaci numerycznej i graficznej z rozdziałem na niebieski, zielony i szary ślad wodny
  • wskazanie dobrych praktyk dla analizowanego miasta – przykłady działań wpływających bezpośrednio na zmianę śladu wodnego

Po wprowadzeniu szczegółowych danych program umożliwia obliczenie wskaźnika śladu wodnego na trzech poziomach: dla miasta, dzielnicy i konkretnego budynku.

Link do kalkulatora śladu wodnego: http://www.kalkulator.sladwodnymiast.pl/

Co można zrobić, aby oszczędzać wodę i ograniczyć ślad wodny

Nikt nie osiągnie zerowego śladu wodnego z żywności, ponieważ każdy musi jeść. Mimo to, wybory dotyczące tego, jak i co jeść, mogą pomóc w ogólnym oszczędzaniu wody do produkcji żywności.

Zostań świadomym i odpowiedzialnym konsumentem

Ogranicz konsumpcję, kupuj rozsądnie i artykuły o jak najniższym śladzie wodnym.

Czy wiesz, że potrzeba ok. 6800 litrów wody na wyhodowanie bawełny potrzebnej do wyprodukowania pary jeansów, a kolejne 1400 na zwykły T-shirt? Nie ważne jak duża jest obniżka, dodatkowa para jeansów nie jest tego warta.

Wybieraj producentów, którzy dbają o zrównoważone zarządzanie zasobami wodnymi wykorzystywanymi w procesie produkcji

Marnotrawstwo żywności to również marnotrawstwo wody i większy ślad wodny.
Marnotrawstwo żywności to również marnotrawstwo wody i większy ślad wodny.
Pixabay / @ Ben_Kerckx

Nie marnuj jedzenia

Produkcja żywności stanowi obciążenie dla środowiska, między innymi poprzez nakłady wody i energii, które są marnotrawione wraz z wyrzuconą żywnością.

W Europie wyrzuca się średnio ok. 179 kg żywności/osobę rocznie. Według Greenpeace Polska rocznie w Polsce marnuje się aż 9 mln ton żywności. Wyrzucamy głównie pieczywo (51% badanych), wędlinę (49%), warzywa (33%), owoce (32%) oraz jogurty (16%). Żywność ląduje w koszu przede wszystkim przez nieprzemyślane, za duże zakupy oraz przegapienie terminu przydatności do spożycia.

Ponieważ do produkcji żywności potrzeba dużo wody, zasobów, takich jak paliwa, ziemia i praca, marnowanie żywności ma poważne konsekwencje. Skutki takiego marnotrawstwa odbijają się na domowym budżecie, mają również wymiar ekonomiczny, społeczny i ekologiczny.

Czynności takie jak sporządzanie listy potrzebnych artykułów przed dokonaniem zakupów, planowanie posiłków, zużywanie resztek i kompostowanie, mogą spowodować znaczne zmniejszenie ilości żywności i wody, która jest marnowana na co dzień.

Ogranicz spożycie mięsa na rzecz produktów pochodzenia roślinnego

Ponieważ produkty mięsne i zwierzęce mają wysoki ślad wodny, spożywanie mniejszej ich ilości może być dobrą strategią zmniejszania ilości wody potrzebnej do zaspokojenia codziennych potrzeb żywieniowych. Nie oznacza to pomijania mięsa w diecie, ale również spożywanie mniejszych porcji.

Spróbuj zorganizować bezmięsne dni w tygodniu, a automatycznie zredukujesz zużycie mięsa.

Jedz białka z różnych źródeł, nie dostarczaj sobie białka wyłącznie z mięsa. Ten ważny składnik znajdziesz też w warzywach, roślinach strączkowych, orzechach i nasionach.

Korzystaj z wody z kranu

Na wyprodukowanie litra wody butelkowanej potrzeba ponad 2 litry wody związany z produkcją butelki i jej transportem. Uzdatniając wodę w domu, korzystając z dzbanka filtrującego wodę lub butelki z filtrem węglowym oszczędzisz wodę, pieniądze i środowisko.

Załóż ogród ekologiczny

Podstawą naturalnego ogrodu jest odpowiednie skomponowanie jego elementów, tak żeby stał się częścią większego, naturalnego ekosystemu, niewymagającego nadmiernej pielęgnacji czy podlewania.

Jeżeli już stosujesz systemy nawadniania roślin dokładnie i regularnie sprawdzaj, czy zawory, węże i połączenia nie przeciekają, przez co tracisz wodę. Znalazłeś wyciek? Po prostu napraw go i oszczędzaj wodę.

Chcesz być bardziej eko? Umieść w swoim ogrodzie duże wiadro do zbierania wody deszczowej, a gdy przyjdzie czas podlewania po prostu przelej ją do konewki i nawodnij rośliny. Za pomocą tak zebranej wody możesz oszczędzić miesięcznie kilkaset litrów.


Woda to życie

Oszczędzanie wody w firmie, domu i ogrodzie

Oszczędzanie wody
Koszty zużycia wody wynikają zarówno z jej podgrzewania, co pochłania dużo energii, jak również z konieczności jej dostarczenia i odprowadzenia ścieków. Wskazane jest zatem oszczędzanie ciepłej, oraz zimnej wody i racjonalne nią gospodarowanie. Na oszczędzaniu wody przeciętna 4 osobowa rodzina może zaoszczędzić nawet 1000 zł rocznie.


Ślad wodny czyli water footprint

Ślad wodny czyli water footprint
Ślad wodny jest pierwszym narzędziem mierzącym, jak dużo powierzchni Ziemi i wody potrzeba do wytworzenia zasobów, które na co dzień konsumujemy. Ślad wodny można obliczyć indywidualnie za pomocą określenia całkowitej ilości wody zużywanej przez daną osobę podczas codziennych czynności.


Dom ekologiczny to wybór przyszłości

Dom energooszczędny

Dom energooszczędny
Dom ekologiczny to dom przyszłości, wybudowany z myślą o poszanowaniu energii. Dom energooszczędny to jeden ze sposobów na niższe rachunki za jego użytkowanie. Równie ważne są też odpowiednie codzienne nawyki, które pomogą zadbać o kondycję naszej kieszeni i przyczynią się do ochrony środowiska.


Energooszczędne urządzenia

Energooszczędne urządzenia
Wymiana najbardziej energochłonnych urządzeń na energooszczędne, zmiana dotychczasowych zachowań i przyzwyczajeń, może skutkować znacznymi oszczędnościami energii i rachunków stanowiących pokaźną sumę w domowym budżecie.


Energooszczędne oświetlenie

Energooszczędne oświetlenie
Coraz chętniej stosujemy nowoczesne oświetlenie. Dzięki temu nasze rachunki za energię elektryczną są niższe, a dodatkowo cieszymy się dobrą jakością światła. Niestety wielu z nas nadal nie wie, co oznaczają informacje znajdujące się na opakowaniach i jak świadomie dobierać oświetlenie do swoich potrzeb.


Energooszczędne ogrzewanie

Energooszczędne ogrzewanie
Na ogrzewanie domów wydajemy majątek. Termomodernizacja budynku, modernizacja instalacji grzewczej, wybór odpowiedniego systemu grzewczego i wentylacyjnego dla domu to jedne z ważniejszych kwestii dla każdego inwestora. Liczy się również prawidłowy montaż, konserwacja i użytkowanie instalacji grzewczych.


Energooszczędna wentylacja

Energooszczędna wentylacja
Na podgrzanie powietrza wentylacyjnego trzeba zużyć dużo energii. Nowoczesne systemy wentylacyjne mimo że wymagają energii do ich właściwego funkcjonowania, przyczyniają się do poprawy komfortu bytowania w pomieszczeniach i wyposażone są w systemy służące oszczędzaniu energii.


Oszczędzanie energii

Oszczędzanie energii
Oszczędzanie energii elektrycznej ma wymiar ekonomiczny jak i ekologiczny. Mniejsze zużycie energii to mniejsze zanieczyszczenie środowiska, mniej spalin i gazów cieplarnianych. W efekcie mniejsze niszczenie warstwy ozonowej oraz ograniczenie zjawiska ocieplenia i zmian klimatu.


Oszczędzanie wody

Oszczędzanie wody
Koszty zużycia wody wynikają zarówno z jej podgrzewania, co pochłania dużo energii, jak również z konieczności jej dostarczenia i odprowadzenia ścieków. Wskazane jest zatem oszczędzanie ciepłej, oraz zimnej wody i racjonalne nią gospodarowanie.


Oszczędzanie gazu

Oszczędzanie gazu
Czy wiesz że na wysokość twojego rachunku za gaz składają się ceny i opłaty dotyczące sprzedaży paliwa gazowego wynikające z taryfy Twojego sprzedawcy gazu, oraz opłaty dystrybucyjne wynikające z taryfy operatora systemu dystrybucji.


Etykiety produktów

Etykiety produktów
Etykiety pomagają podjąć decyzje o zakupie odpowiedniego produktu, stanowią środek komunikacji pomiędzy wytwórcą, sprzedającym i kupującym. Informacje na etykiecie pomagają kupującemu wybrać najbardziej odpowiadający mu artykuł, muszą zatem dokładnie opisywać z czego produkt został wyprodukowany.


Gospodarowanie odpadami

Gospodarowanie odpadami
Wraz ze wzrostem liczby ludzi na Ziemi, rozwojem technologii oraz przemysłu, odpadów jest coraz więcej, a w dodatku są one coraz trwalsze. Rozkład niektórych może trwać nawet kilkaset lat. W efekcie góry śmieci rosną. Co więc możemy zrobić, by pomóc naturze uporać się z problemem, którego jesteśmy przyczyną?

Przewiń do góry
X