Energooszczędne oświetlenie

Energooszczędne oświetlenie

Coraz chętniej stosujemy nowoczesne oświetlenie. Dzięki temu nasze rachunki za energię elektryczną są niższe, a dodatkowo cieszymy się dobrą jakością światła. Niestety wielu z nas nadal nie wie, co oznaczają informacje znajdujące się na opakowaniach i jak świadomie dobierać oświetlenie do swoich potrzeb.

Oświetlenie podstawowe

Oznacza oświetlenie elektryczne wewnętrzne lub zewnętrzne, zasilane z podstawowego źródła energii, zapewniające w danym miejscu wymagane warunki oświetlenia przy normalnej pracy urządzeń oświetleniowych

Uwaga! Należy pamiętać, że wszystkie lampy, oprawy oświetleniowe, muszą obecnie spełniać wymagania dyrektyw nakładanych przez Unię Europejską i posiadać oznakowanie obowiązkowe CE, jak również etykiety efektywności energetycznej dla lamp elektrycznych i opraw oświetleniowych.

↓ ślad węglowy
↓ zanieczyszczenie powietrza
↓ zanieczyszczenie środowiska
↓ zużycie energii
↓ ilość wydawanych pieniędzy

Czas czytania: 29 minut

Ostatnia aktualizacja: 26.09.2022

Wybór odpowiedniego oświetlenia

Wybór odpowiedniego oświetlenia dla domu czy mieszkania wpływa na odpowiednią ekspozycję wnętrza, stanowi dodatkowy element dekoracyjny, oraz sprawia, że stają się one przestrzenią sprzyjającą codziennym aktywnością.

Rodzaje oświetlenia

  • światło ogólne – to światło podstawowe, stanowiące tło dla światła punktowego. Powinno zapewnić równomierne oświetlenie całego pomieszczenia i dobrą w nim widoczność. Najlepiej zastosować lampy dające światło rozproszone, odbite od sufitu i ścian.
  • światło punktowe (kierunkowe) – umieszcza się je tak, żeby oświetlało miejsca w których wykonuje się konkretne czynności. Powinno być jasne, nie oświetlające. Najlepiej zastosować lampy w oprawach dających światło skupione, bezpośrednie, z możliwością ustawienia kierunku padania światła.
  • światło akcentujące – przydatne do podkreślania detali, oraz budowania nastroju wnętrza. Pomagają w tym lampy liniowe, skupione, bezpośrednie. Światło nie musi być jasne, mocne, może być barwne. Ważne, żeby oświetlało wybrany przedmiot
Oświetlenie kuchni i jadalni

Oświetlenie kuchni i jadalni

Kuchnia i jadalnia stanowi serce wielu domów. Jest to miejsce intensywnych kontaktów pomiędzy domownikami, wymiany codziennych wrażeń i doświadczeń, a zarazem przestrzeń robocza i miejsce do przygotowywania posiłków. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie światła punktowego oraz kierunkowego. Warto zadbać, by źródła światła miały wysoki wskaźnik oddawania kolorów, który uwypukli walory wizualne serwowanych potraw.

Światło ogólne służy wszystkim domownikom. Może być to plafon, lub oprawy wpuszczone w podwieszany sufit.

Jako oświetlenie nad stołem dobrze sprawdzi się lampa z regulowaną wysokością i poziomem natężenia oświetlenia. Dzięki temu możliwe jest dopasowanie światła tak, by obejmowało cały stół. Im wyżej zawieszone jest źródło światła, tym większą przestrzeń oświetli. Przy większych stołach lampę powinno się zawiesić na wysokości 80 cm nad blatem, przy mniejszych wystarczy wysokość 50 cm.

Oświetlenie blatu kuchennego powinno być punktowe lub liniowe, skupione na powierzchni przeznaczonej do przygotowywania posiłków. W tej roli dobrze sprawdzą się reflektory punktowe, lub liniowe ukryte pod szafkami.

Oświetlenie akcentujące będzie dotyczyć kuchni połączonej z jadalnią. Decyduje ono o atmosferze towarzyszącej konsumpcji potraw. Rolę tę spełniają kinkiety, plafony, lampy stojące, podświetlane półki, gzymsy, o regulowanym natężeniu światła.

Żeby światło nie oślepiało użytkowników:

  • należy niż zawiesić lampę
  • wykorzystać klosze ograniczające kąt padania światła
  • zastosować źródła światła, o mniejszy natężeniu
Oświetlenie salon

Oświetlenie salon

Salon stanowi przestrzeń służącą naszemu relaksowi. Po kuchni i jadalni spędzamy w niej najwięcej czasu. Z salonu korzystamy zazwyczaj wieczorem, dlatego jego odpowiednie oświetlenie ma istotne znaczenie dla naszego wypoczynku.

Odpowiednio rozmieszczone oświetlenie salonu może też służyć optycznemu powiększeniu przestrzeni. Im więcej jest jego źródeł, tym salon wyda się większy. Gdy zastosujemy pojedyncze oświetlenie sufitowe, wówczas kąty pomieszczenia zostaną niedoświetlone, co da wrażenie zawężenia przestrzeni.

Żeby wyrównać proporcje, przy niskim pomieszczeniu część światła można skierować bezpośrednio na sufit. Przy wysokich odwrotnie, sprawdzi się oświetlenie zawieszone na długich linkach.

W salonie najlepiej zastosować oświetlenie ogólne, regulowane za pomocą przełączników, o barwie ciepło-białej, sprzyjające naszemu samopoczuciu.

W strefie przeznaczonej do oglądania telewizji można zastosować przytłumione oświetlenie punktowe, pomagające minimalizować kontrasty, tak by nie męczyć wzroku podczas oglądania telewizji.

Światło punktowe może służyć wyeksponowania poszczególnych ozdób. Oświetlenie podłogowe, czy też lampy stołowe powinny stanowić dopełnienie przestrzeni.

Oświetlenie sypialni

Oświetlenie sypialni

Od oświetlenia sypialni zależy jakość naszego snu i samopoczucia. Rano światło powinno pobudzić nas do działania, wieczorem pomóc w wyciszeniu organizmu i przygotować do snu.

W sypialni dominuje światło punktowe, najlepiej umieszczone po obu stronach łóżka, o skupionej wiązce, neutralnej barwie, z możliwością regulacji w pozycji leżącej.

Oświetlenie ogólne powinny stanowić lampa na suficie, kinkiety naścienne, oraz lampy stojące, obejmujące szafę z ubraniami. Najlepiej z wysokim współczynnikiem oddawania barw, co ułatwi odpowiedni dobór kolorystyczny ubrań.

Żeby światło nie oślepiało użytkowników:

  • zamontuj oprawę ścienną poniżej wzroku
  • wykorzystaj oprawy z regulowanym kierunkiem padania światła
  • zamontuj oprawy z mlecznym kloszem
Oświetlenie łazienki

Oświetlenie łazienki

Łazienka pełni funkcje przestrzeni, która pozwala nam uporać się z codziennymi zabiegami pielęgnacyjnymi, czy też zrelaksować w gorącej kąpieli. Centralną część łazienki stanowi umywalka i lustro, dlatego ważne jest by odpowiednio oświetlić przestrzeń wokół nich. Żeby odpowiednio oświetlić odbicie twarzy w lustrze, należy umieścić punktowe źródło światła, po obu jego stronach tafli, najlepiej w mlecznych kloszach. Sprawdzi się również światło padające na wprost. Dodatkowo światło powinno charakteryzować się wysokim wskaźnikiem oddawania barw.

Stopień ochrony IP

Przy doborze oświetlenia do łazienki trzeba pamiętać o normach oświetleniowych IP. Stopień ochrony IP (International Protection Rating, Ingress Protection Rating) to parametr charakteryzujący obudowę urządzenia elektrycznego, informujący o poziomie zabezpieczenia użytkownika przed dostępem do niebezpiecznych części oraz samego urządzenia przed penetracją czynników zewnętrznych.

Kod IP składa się z liter IP, dwóch cyfr charakterystycznych i opcjonalnie z dwóch liter. Pierwsza oznacza stopień ochrony na pyły i ciała stałe, druga zaś na wilgoć oraz wodę.

Układ kodu IP według normy PN-EN 60529:2003
Układ kodu IP według normy PN-EN 60529:2003 / Wikipedia/ @ Ziomalitto / CC BY SA 4.0

Pierwsza cyfra charakterystyczna – stopień ochrony użytkownika przed dostępem do części niezabezpieczonych oraz odporność na penetrację ciał stałych

CyfraStopień ochrony
0bez ochrony
1ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych wierzchem dłoniochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 50 mm i większej
2ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych palcemochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 12,5 mm i większej
3ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych narzędziemochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 2,5 mm i większej
4ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutemochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 1 mm i większej
5ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutemochrona przed pyłem
6ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutemochrona pyłoszczelna
Pierwsza cyfra charakterystyczna (zgodnie z PN-EN 60529:2003)

Druga cyfra charakterystyczna – stopień zabezpieczenia przed wnikaniem wody

CyfraStopień ochrony
0bez ochrony
1ochrona przed padającymi kroplami wody
2ochrona przed padającymi kroplami wody przy wychyleniu obudowy o dowolny kąt do 15° od pionu w każdą stronę
3ochrona przed natryskiwaniem wodą pod dowolnym kątem do 60° od pionu z każdej strony
4ochrona przed bryzgami wody z dowolnego kierunku
5ochrona przed strugą wody (12,5 l/min) laną na obudowę z dowolnej strony
6ochrona przed silną strugą wody (100 l/min) laną na obudowę z dowolnej strony
7ochrona przed skutkami krótkotrwałego zanurzenia w wodzie (30 min na głębokość 0,15 m powyżej wierzchu obudowy lub 1 m powyżej spodu dla obudów niższych niż 0,85 m)
8ochrona przed skutkami ciągłego zanurzenia w wodzie (obudowa ciągle zanurzona w wodzie, w warunkach uzgodnionych między producentem i użytkownikiem, lecz surowszych niż według cyfry 7)
9Ochrona przed zalaniem silną strugą wody pod ciśnieniem (80-100 bar i temp. +80 °C) zgodnie z normą DIN 40050
Druga cyfra charakterystyczna (zgodnie z PN-EN 60529:2003)

Litera dodatkowa (opcjonalnie) – stopień ochrony użytkownika przed dostępem do części niebezpiecznych

Stosuje się ją, gdy:

  • ochrona przed dostępem do niebezpiecznych części jest wyższa, niż wynika to z oznaczenia pierwszą cyfrą charakterystyczną
  • oznaczana jest ochrona tylko przed dostępem do części niebezpiecznych – wówczas pierwsza cyfra charakterystyczna zastępowana jest literą X
LiteraStopień ochrony
Aochrona przed dostępem do części niebezpiecznych wierzchem dłoni
Bochrona przed dostępem do części niebezpiecznych palcem
Cochrona przed dostępem do części niebezpiecznych narzędziem
Dochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem
Litera dodatkowa (zgodnie z PN-EN 60529:2003)

Litera uzupełniająca (opcjonalnie) – ochrona w specyficznych przypadkach

LiteraZnaczenie
Haparaty wysokiego napięcia
Mbadania szkodliwych efektów wnikania wody, gdy ruchome części urządzenia (np. wirnik maszyny wirującej) są w ruchu
Sbadania szkodliwych efektów wnikania wody, gdy ruchome części urządzenia (np. wirnik maszyny wirującej) są nieruchome
Wnadaje się do stosowania w określonych warunkach pogodowych przy zapewnieniu dodatkowych zabiegów lub środków ochrony
Litera uzupełniająca (zgodnie z PN-EN 60529:2003)

Najpopularniejsze stopnie IP:

  • IP20 – lampa jest odporna na kontakt z ciałami o wielkości ponad 12,5 mm. Nie wleci do niej większy owad, np. ćma, nie jest jej straszny także przypadkowy dotyk palcem
  • IP21 – Dodatkowo oprócz odporności takiej jak w przypadku IP20, tutaj lampa jest też chroniona przed kroplami wody spadającymi pionowo (z kondensacji, czyli mowa jest o parze wodnej skraplającej się na suficie)
  • IP23 – Taki stopień odporności chroni lampy przed ciałami o wielkości ponad 12,5mm oraz kroplami wody padającymi pod kątem 60° od pionu
  • IP44 – Oprawy o takim stopniu szczelności są już bardziej szczelne – nie uszkodzą jej ciała stałe o wielkości ponad 1mm oraz jest chroniona przed kroplami spadającymi pod dowolnym kątem z każdej strony (taka lampa może być ochlapana wodą w łazience lub wystawiona na deszcz)
  • IP54 –lampy nie uszkodzą krople wody padające z dowolnego kąta, a także nie wniknie do niej pył w ilościach niezakłócających pracy urządzenia
  • IP65 – ochrona jest już bardzo wysoka – lampa jest całkowicie szczelna dla pyłu oraz strumienia wody z dowolnego kierunku
  • IP67 – oprócz całkowitej szczelności na pył, lampa chroniona jest też w przypadku jej zalania przy zanurzeniu na taką głębokość, aby dolna powierzchnia obudowy znajdowała się 1m pod powierzchnią wody, a górna nie mniej niż 0,15m w czasie 15min
  • IP68 – lampa z tym oznaczeniem jest całkowicie odporna na wnikanie pyłu, a także nie zniszczy jej zalanie przy ciągłym zanurzeniu i zwiększonym ciśnieniu wody ( 1m głębokości)

Stopnie IP w łazience

Warto do łazienki wybrać oprawy oświetleniowe o podwyższonym stopniu szczelności. Nie trzeba jednak od razu sięgać po oświetlenie o najwyższym dostępnym IP. Warto dokładnie przemyśleć rozmieszczenie punktów świetlnych w łazience oraz obecnego tam wyposażenia. To od tego zależy, jak szczelnych lamp powinniśmy szukać.

We wnętrzu łazienki można wyznaczyć cztery strefy, w zależności pod umiejscowienia urządzeń sanitarnych:

  • strefa 0 – wanna, podłoga i ściany kabiny prysznicowej. Możliwe jest tu wyłącznie użycie opraw na obniżone napięcie 12V o stopniu szczelności IP67 lub wyższym
  • strefa 1 – przestrzeń do 2,25m nad wanną lub kabiną prysznicową (licząc od podłogi). Można wykorzystać lampy na obniżone napięcie 12V o stopniu szczelności IP44 lub IP45
  • strefa 2 – bliskie sąsiedztwo wanny, kabiny prysznicowej oraz umywalki, wyznaczone w obszarze do 60 cm w każdą stronę. W tego typu obszarach można używać lamp o które działają na obniżonym napięciu 12v.
  • strefa 3 – dalsze sąsiedztwo urządzeń sanitarnych, wyznaczone w obszarze o szerokości 2,4 m. Zaleca się oprawy o IP21
Oświetlenie pokoju dziecięcego

Oświetlenie pokoju dziecięcego

Sposób w jaki oświetlamy pokój dziecięcy powinien być dobrany pod kątem bezpieczeństwa, pomagać w prawidłowym rozwoju naszego malca, a dopiero w następnej kolejności sprawiać poczucie komfortu i estetyki.

Pokój dziecięcy powinien mieć oświetlenie ogólne, na suficie, zapewniające równomierne oświetlenie całej powierzchni. Światło punktowe powinno być bezpiecznie zamontowane, uniemożliwiając małemu dziecku kontakt ze źródłem światła. Najlepiej sprawdzą się tutaj żarówki o ciepłej relaksującej barwie.

Na rynku obecnych jest również wiele lamp typu softpal. Miękkich, bezpiecznych i przyjemnych w dotyku, które idealnie nadadzą się na szafkę przy łóżku jako strażnik dziecięcych snów.

Rodzaje żarówek

Rodzaje żarówek

Zastanawiałeś się kiedyś ile masz w domu punktów świetlnych? Każdy z nich to co najmniej jedna żarówka. Czy wiesz jakiego rodzaju są to żarówki i dlaczego ich właściwy dobór jest tak istotny, dla twojego samopoczucia, portfela i środowiska naturalnego?

Przyzwyczailiśmy się do sztucznego oświetlenia i nie zastanawiamy się nad tym, jak wyglądałoby życie bez niego. Historia żarówki wciąż jednak trwa, a wynalazek Thomasa Edisona cały czas się zmienia i ewoluuje w coraz doskonalsze źródła światła.

Źródłem światła w żarówce jest żarnik, czyli cienki drucik wykonany z wolframu, który rozżarza się pod wpływem przepływającego przez niego prądu elektrycznego, emitując w ten sposób światło. Aby nie dopuścić do utleniania się wolframu, konieczne było zamknięcie go w próżni, albo w szklanej bańce wypełnionej szlachetnymi gazami.

Za twórcę żarówki uznawany jest Thomas Edison (patent w 1879 roku), który wykorzystał włókna węglowe oraz zwęglone włókna bambusa japońskiego. W rzeczywistości jednak udoskonalił on opatentowany w 1860 roku wynalazek Brytyjczyka Josepha Wilsona Swana. Również inni wynalazcy próbowali osiągnąć podobny efekt eksperymentując z różnymi materiałami. Należą do nich m.in. Marcelin Jobard, Robert Grave czy Heinrich Göbel. W 1890 roku wolframowy żarnik wynalazł Aleksander Łodygin. Twórcą współczesnej żarówki wolframowej jest Irving Langmuir, który skonstruował swój wynalazek w 1913 roku.

W 1910 roku francuski fizyk Georges Claude skonstruował lampę, w której światło emitowane było dzięki wyładowaniom elektrycznym atomów umieszczonego w niej neonu. Wynalazek dał początek znanym dzisiaj jarzeniówkom, czyli neonom wykorzystywanych często w roli szyldów reklamowych.

W 1938 roku w USA i ZSRR pojawiły się pierwsze świetlówki, czyli lampy fluoroscencyjne, których działanie opierało się na zjawisku luminescencji. Wewnętrzna powierzchnia lampy wypełnionej parami rtęci oraz argonem pokryta była luminoforem, co powodowało wyładowania elektryczne wytwarzające promieniowanie nadfioletowe zamieniane następnie przez luminofor w światło widzialne.

W ciągu następnych dziesięcioleci wprowadzano kolejne ulepszenia pozwalające na stworzenie coraz doskonalszych i bardziej energooszczędnych źródeł światła. W XXI wieku prym wiodą żarówki wykorzystujące technologię LED.

Historia oświetlenia LED rozpoczęła się kiedy odkryte zostało zjawisko elektroluminescencji. W 1955 roku Rubin Braustein uzyskał podczerwień z arsenku galu i innych stopów półprzewodników. Pierwsza żółta dioda LED, która dawała znacznie mocniejsze światło, wynaleziona została w 1972 roku przez George’a Craforda. Przełom w technologii LED nastąpił z dniem wynalezienie diody świecącej kolorem niebieskim, za co komitet noblowski przyznał Nagrodę Nobla z fizyki w roku 2014 dla Isamu Akasaki, Hiroshi Amanoi Shuji Nakamura. Odkrycie to pozwoliło stworzyć znacznie wydajniejsze i energooszczędne źródła światła LED, niż znano dotychczas.

Pierwszy LEDowy zamiennik 60-watowej żarówki stworzony przez Philips, pojawił się w sprzedaży w 2009 roku. Obecnie technologia LED stanowi około 50% globalnego rynku oświetlenia.

Dziś światło LED, z wbudowanym mikroprocesorem, łączy się z internetem, pozwalając na wygodne sterowanie, możliwość regulowania ilości i barwy światła. Oprawy LED stały się miejscem montażu kamer, czujników ruchu, hałasu, czy czujników analizujących jakość powietrza. W przyszłości oświetlenie LED może zastąpić obecne Wi-Fi i jako Li-Fi służyć jako droga do transferu danych.

Żarówka z żarnikiem węglowym

  • trwałość 1500 godzin
  • wydajność 5 lm/W
Żarówka żarowa

Współczesna żarówka żarowa

  • trwałość 1000 godzin
  • wydajność 20lm/W

Do niedawna najbardziej popularne elektryczne źródła oświetlenia. Obecnie nie kupisz ich w sklepie, gdyż zostały wycofane ze sprzedaży. Żarówki żarowe są bardzo energochłonne i przekształcają jedynie niewielką część dostarczanej energii elektrycznej na światło – zaledwie od 2 do 5%

Żarówki to lampy żarowe, które emitują światło z rozgrzanego żarnika, zainstalowanego wewnątrz szklanej bańki. Prąd elektryczny płynący przez żarnik rozgrzewa go do temperatury około 2200 stopni Celsjusza. na skutek tego żarówka świeci, ale jednocześnie emituje ciepło, z czym związane są duże straty energii.

Potrzeba wprowadzenia ekologicznych i bardziej wydajnych źródeł światła spowodowała, że Unia Europejska podjęła decyzję o wycofaniu z rynku tradycyjnych żarówek żarowych. W ich miejsce wprowadzane zostały m.in. żarówki energooszczędne (świetlówki kompaktowe), oraz żarówki LEDowe.

Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji Unii Europejskiej żarówki stuwatowe zostały przekwalifikowane na lampy do celów specjalnych, a na ich opakowaniach pojawił się wyraźny napis, że lampa nie nadaje się do oświetlenia pomieszczeń domowych, wraz z nazwą np. że jest to żarówka wstrząsoodporna, lub przemysłowa.

Żarówki tradycyjne nie zawierają substancji niebezpiecznych, tym samym można je wyrzucać do kosza na śmieci wraz z innymi odpadami.

Żarówka halogenowa

Żarówka halogenowa

  • trwałość 3000 godzin
  • wydajność 25 lm/W

Żarówka halogenowa to żarówka z żarnikiem wolframowym, wypełniona gazem szlachetnym z niewielką ilością halogenu (czyli fluorowca, np. jodu), który regeneruje żarnik, przeciwdziałając jego rozpylaniu, a tym samym ciemnieniu bańki od strony wewnętrznej.

Zaletą lamp halogenowych są niewielkie rozmiary, emisja światła w całym paśmie widzialnym zbliżone do słonecznego (duży wskaźnik oddawania barw), brak konieczności stosowania układów zapłonowych, brak emisji UV, możliwość stosowania ściemniaczy, niewielkie zmiany strumienia świetlnego w czasie eksploatacji, brak rtęci.

Żarówka halogenowa oferuje do 25% wyższą skuteczność świetlną, oraz 4-krotnie dłuższą trwałość niż żarówka żarowa.

Wadą jest niska efektywność energetyczna w porównaniu do świetlówek i lamp LED, która wynika z emisji światła jako promieniowania cieplnego, czyli zamiany energii elektrycznej na ciepło, z którego niewielka część jest odprowadzana jako światło. Wiąże się z tym nagrzewanie lampy i jej otoczenia.

Celem zmniejszenia emisji dwutlenku węgla i oszczędzania energii, Komisja Europejska wprowadziła zakaz produkcji i sprzedaży żarówek halogenowych obowiązujący od 1 września 2018 roku

Żarówka halogenowa nie zawierają substancji niebezpiecznych, można je wyrzucać do kosza na śmieci wraz z innymi odpadami.

Świetlówka kompaktowa

Świetlówka kompaktowa

  • trwałość 10 000 godzin
  • wydajność 85 lm/W

Najważniejszą zaletą świetlówek kompaktowych jest niski pobór prądu elektrycznego, w porównaniu do tradycyjnych żarówek. Wpływa to na niższe zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych i wywiera pozytywny wpływ na środowisko naturalne.

Ze względu na to że częste włączanie i wyłączanie skraca żywotność świetlówek, najlepiej używać ich tylko w miejscach w których światło włącza się na dłużej. Jeżeli wychodzisz z pomieszczenia na krótko nie wyłączaj ich, bo w momencie ponownego uruchomienia zużywają więcej energii niż przez kilka minut świecenia.

Żarówka energooszczędna o mocy 20W świeci jak tradycyjna żarówka o mocy 100W.

Zalety

  • niski pobór prądu w porównaniu z tradycyjnymi żarówkami o ok. 80%
  • dłuższy czas świecenia

Wady

  • słaba odporność na częste włączanie/wyłączanie – szybciej się zużywają
  • podczas włączenia pełna moc świecenia następuje po nagrzaniu
Żarówka LED

Żarówka LED

  • trwałość 55 000 godzin
  • wydajność ponad 300 lm/W

Żarówki LED cechuje najwyższa efektywność energetyczną. Oświetlenie LED o mocy 10 W świeci tak jak tradycyjna żarówka o mocy 100 W, co daje oszczędność 90% pobieranej energii.

Dodatkową zaletą żarówek LED jest ich trwałość. Świecą przez ok. 55 tys. godzin, czyli 55 razy dłużej niż tradycyjna żarówkaDiodowe oświetlenie możemy zatem wymieniać raz na kilka lat, dlatego podczas zakupów tego rodzaju źródła światła trzeba starannie wybierać wysokiej jakości produkty.

Najsłabszym ogniwem każdej żarówki LED nie są diody, lecz transformator, który je zasila. Jego przeciętna żywotność to ko 20 tys. godzin. Wybierając żarówki LED trzeba zwrócić uwagę na rodzaj zasilania (jest on oznaczony na opakowaniu).

Zalety oświetlenia LED:

  • trwałe i wydajne – diody LED charakteryzują się dłuższym czasem świecenia w porównaniu do tradycyjnych żarówek. Przeciętny czas ich eksploatacji wynosi nawet 55 tys. godzin.
  • wytrzymałe – nie zawierają żadnych ruchomych elementów, dzięki czemu są odporne na wstrząsy
  • energooszczędne – żarówki LED zużywają nawet od 80% mniej energii od tradycyjnych
  • ekologiczne – do ich produkcji nie używa się rtęci i innych metali niebezpiecznych dla środowiska
  • wysoki wskaźnik oddawania barw otoczenia – wynoszący dla markowych żarówek LED nawet 95 CRI (Colour Rendering Index)
  • łatwo zauważyć kiedy się wypalają – zużywające się diody LED powoli tracą jasność.
  • niewrażliwe na częste włączanie i wyłączanie – w przeciwieństwie do żarówek energooszczędnych
  • błyskawicznie się rozpalają – w porównaniu do świetlówek kompaktowych
  • wykazują dużą odporność na spadki napięcia
  • możemy zdalnie je włączać, wyłączać, przyciemniać, czy też zmieniać barwę światła

dodatkowe informacje:
żarówka LED (lampa, oświetlenie LED)
etykieta energetyczna dla lamp

Wyłączanie światła na krótką chwilę

Funkcjonuje przekonanie, że nie należy gasić światła, gdy wychodzimy z pomieszczenia na krótką chwilę. Tematowi przyjrzano się w programie „Pogromcy Mitów”. Wynik eksperymentu został opisany w serwisie vanderbilt.edu.

Zużycie energii

Elementem badania było sprawdzenie, ile energii zużywa się w trakcie rozruchu każdego ze źródeł światła. Wartości te zostały odniesione do godzinnego zużycia energii (które obliczane jest przez przemnożenie mocy urządzenia przez godzinę, dając tym samym wynik w jednostce Wh, czyli watogodzinach).

Badacze sprawdzili pięć rodzajów oświetlenia:

  • tradycyjna żarówka 90 W
  • świetlówka kompaktowa 10 W
  • halogen 70 W
  • LED 1 W
  • świetlówka 10 W

Okazał się, że w przypadku tradycyjnej żarówki, świetlówki kompaktowej i halogenu, czas w którym nie warto wyłączać oświetlenia, to mniej niż sekunda.

  • tradycyjna żarówka – 0,36 sekundy
  • świetlówka kompaktowa – 0,015 sekundy
  • halogen – 0,51 sekundy
  • LED – 1,28 sekundy
  • świetlówka – 23,3 sekundy

Żywotność żarówki

Zużycie energii elektrycznej to nie wszystko. Istotna jest również żywotność żarówki wyrażana nie tylko w godzinach, ale też w cyklach załączania i wyłączania. Częste wyłączanie światła na kilkanaście sekund może skrócić czas pracy żarówki na tyle, że oszczędność energii nie pokryje kosztów jej wymiany.

Większości rodzajów źródeł światła warto jest wyłączać zawsze wtedy, gdy opuszczamy pomieszczenie. Wyjątkiem są klasyczne świetlówki, które świecą ponad 23 sekundy, zanim zużyją tyle energii, ile wymaga ich rozruch.

Zakup energooszczędnego oświetlenia

Wybierz urządzenie w najwyższej klasie energetycznej

Opierając się na danych zawartych na etykiecie energetycznej zwróć uwagę na to żeby oświetlenie było w najwyższej klasie energetycznej. Etykieta energetyczna to etykieta zawierająca informacje o klasie energetycznej i podstawowych parametrach urządzenia. Informacja o klasie energetycznej musi zostać umieszczona w widocznym miejscu na każdym urządzeniu wystawionym w punkcie sprzedaży.

Od 1 września 2021 roku na unijnej etykiecie energetycznej dotyczącej oświetlenia stosuje się skalę od A (najbardziej energooszczędne) do G (najmniej energooszczędne).

Ze względu na stałe dążenie do zwiększania efektywności energetycznej większość lamp (zarówek, oświetlenia) objętych pierwotną etykietą uzyskała oznaczenie A+ lub A++, dlatego też zmieniono skalę, aby w sposób bardziej zrozumiały dla konsumenta określić, które produkty dostępne na rynku są najbardziej energooszczędne.

Uwaga! Istniejące zapasy produktów opatrzonych starą etykietą mogą być sprzedawane w sklepach do 1 marca 2023 roku.

Etykiety dla żarówek zawierają informacje dotyczące:

  • klasy efektywności energetycznej
  • zużycia energii

Szczegółowe informacje na temat modeli wprowadzanych na rynek UE są dostępne w europejskim rejestrze produktów do celów etykietowania energetycznego (EPREL) po zeskanowaniu kodu QR umieszczonego na nowych etykietach energetycznychRejestr zawiera m.in. informacje na temat strumienia świetlnego, temperatury barwowej i rodzaju trzonka.

Dzięki przejściu na bardziej energooszczędne produkty oświetleniowe możesz zaoszczędzić nawet 150 zł rocznie. Bardziej efektywne oświetlenie pozwoli także oszczędzić nawet 34 TWh energii elektrycznej rocznie do 2030 roku i ograniczyć emisje CO2 o około 7 mln ton każdego roku.

Dobierz odpowiedni rodzaj gwintu

W Europie najpowszechniejsze są żarówki z gwintem klasycznym, wkręcanym (tzw. gwint Edisona), oznaczone symbolem E od nazwiska wynalazcy. Najczęściej spotykane gwinty to E14, E27, E40, E10, E5.

Popularne są także żarówki z prostym gwintem wciskanym GU9 oraz GU10, często spotykane w żarówkach halogenowych. Oba rodzaje gwintów są powszechnie stosowane w lampach sufitowych, wiszących, stojących, biurkowych, kinkietach, a także żyrandolach.

Co oznaczają cyfry w oznaczeniach gwintów?

Gwinty różnią się średnicą, a trzonki rozstawem bolców. Cyfry obok liter informują o średnicy gwintu lub jaki jest rozstaw – wartość ta jest wyrażona w milimetrach np. symbol E14 oznacza, że żarówka ma klasyczny gwint wkręcany (Edisona) o średnicy 27 mm.

Rodzaje gwintów w żarówkach

  • E14 – potocznie określany jako „mały gwint”. Często występuje w diodach energooszczędnych LED i halogenowych. Mają nowoczesny design i są wyjątkowo estetyczne, dlatego najczęściej stosuje się je w oświetleniu domowym.
  • E27 – gwint klasyczny o średnicy 27 mm jest popularny jako „duży gwint”, gdyż jest najczęściej stosowany w domach, mimo że rośnie liczba urządzeń, w których występują inne rodzaje gwintów. Jest stosowany w żarówkach tradycyjnych, energooszczędnych i LED. Dostosowany do instalacji 230V.
  • E40 – źródło światła z E40 stosowane jest do lamp metalohalogenowych oraz oświetlenia sodowego o znacznej mocy.
  • GU10 – popularny gwint wciskany, typu „wciśnij i przekręć”, czyli wciskamy go i następnie delikatnie przekręcamy o 1/4 obrotu. Najczęściej jest stosowany w oprawach sufitowych (np. spotach) i oświetleniu punktowym, w których strumień światła kierowany jest ku dołowi. Przystosowany do pracy w instalacjach o napięciu 230V w wersji tradycyjnej oraz energooszczędnej LED.
  • G9 – trzonek o rozstawie nóżek 9 mm montowany na „wcisk”. Wykorzystywany do oświetlenia dekoracyjnego, występuje zarówno w wersji tradycyjnej, jak i LED. Dostosowany do instalacji 230V.
  • G4 – trzonek o rozstawie nóżek 4 mm, zwykle stosowany przy oprawach do garderob, oświetlenia łazienek i kuchni. Warto pamiętać, że gwint G4 podłączany jest do napięcia 12V; to idealny wybór do opraw meblowych.
  • MR16 – trzonek wciskany, o rozstawie nóżek 5,3 mm. Występuje w wersjach napięciowych 12V oraz 230V. Może być stosowany do głównego oświetlenia, ale też dekoracyjnego przy dekoracji mebli czy schodów, w sufitach podwieszanych, a także w witrynach sklepowych. Warto zauważyć, że w wersji LED dostępna jest opcja 12V. Na rynku oświetleniowym jest dużo większy wybór rodzajów gwintów, jednak wymienione wyżej należą do najczęściej wykorzystywanych w polskich domach.

Dopasuj parametry oświetlenia do potrzeb

Przy wyborze lamp nie warto brać pod uwagę wyłącznie ich mocy. Powinieneś kierować się także kilkoma innymi parametrami.

Lumen (lm)

Lumen (lm) to jednostka miary strumienia świetlnego w układzie SI, czyli w Międzynarodowym układzie Jednostek Miar.

Wartość strumienia świetlnego, którego jednostką jest lumen (lm), mówi o ilości odtwarzanego światła. Im więcej lumenów ma żarówka tym więcej światła wytwarza.

Luks (lx)

Warto wiedzieć że, natężenie światła czyli stopień oświetlenia naszego miejsca pracy wyrażony jest w luksach (lx). Jeden luks jest równy 1 lumenowi padającemu na 1 m2. Prawidłowe oświetlenie miejsca pracy decyduje o naszym dobrym samopoczuciu. Wskaźniki natężenia są zróżnicowane zależnie od przeznaczenia miejsca pracy i jej rodzaju.

Szczegółowe informacje czy stanowisko pracy jest prawidłowo oświetlone znajdziemy w Normie Europejskiej PN-EN 12464 – 1:2012, w której określono wymagania oświetleniowe dla osób w miejscach pracy we wnętrzach, gdzie spotykają się potrzeby komfortu widzenia i wydolności wzrokowej ludzi normalnie widzących.

Kelwin (K)

Istotna jest również temperatura barwowa, wyrażona w kelwinach (K). Informuje ona o odcieniu bieli wytwarzanego światła. Im wyższa temperatura, tym światło jest chłodniejsze.

2700 K to barwa przypominająca tradycyjną żarówkę, 3500 K to światło barwą przypominające dzienne oświetlenie.

Wskaźnik oddawania barw otoczenia CRI (Colour Rendering Index)

Wysoki wskaźnik oddawania barw otoczenia wynoszący dla oświetlenia 95 CRI (Colour Rendering Index) sprawia, że żarówki świecą praktycznie tak naturalnie jak zwykłe lub halogenowe żarówki (100 CRI) a więc nie fałszują barw.

Zasady energooszczędnego korzystania oświetlenia

Stosowanie zasady wyłączania zbędnych urządzeń, podobnie jak użytkowanie nowoczesnych, energooszczędnych urządzeń elektrycznych, daje wymierne korzyści w postaci niższych rachunków za energie elektryczną.

  • w ciągu dnia jak najwięcej korzystaj z światła naturalnego
  • dostosuj rodzaj oświetlenia do rodzaju wykonywanej pracy
  • korzystaj z oświetlenia zgodnie z rzeczywistymi potrzebami
  • zaplanuj odpowiednie rozmieszczenie i moc punktów świetlnych
  • stosuj jasne barwy na ścianach pomieszczenia – jasny kolor ścian odbija więcej światła, sprawia, że pomieszczenie wydaje się jaśniejsze i wymaga mniejszej ilości żarówek do oświetlenia
  • stosuj oświetlenie punktowe – oświetlenie rozproszone skierowane na ściany lub sufit pozwala wykorzystać tylko połowę emitowanego światła, dlatego używaj go tylko w miarę potrzeby
  • wyłączaj zbędne oświetlenie – ze względu na zużycie energii większości rodzajów źródeł światła warto jest wyłączać zawsze, gdy opuszczamy pomieszczenie.
  • w miejscach w których oświetlenie jest często używane stosuj żarówki LEDowe
  • w pomieszczeniach z których korzystasz przez krótki czas stosuj żarówki LEDowe
  • częste włączanie skraca trwałość świetlówki kompaktowej– jeżeli używasz świetlówki kompaktowe, wyłączaj światło tylko wtedy, gdy wychodzisz z pomieszczenia na dłużej niż 6 minut
  • regularnie czyść oprawy oświetleniowe – zanieczyszczenia opraw mogą zmniejszyć skuteczność świetlną od 20-50%
  • montuj urządzenia do automatycznego włączania i wyłączania oświetlenia – czujnik ruchy współpracujący z przekaźnikiem czasowym może włączać oświetlenie w piwnicy lub korytarzu na określony czas. Wyłącznik zmierzchowych automatycznie włącza oświetlenie posesji po zapadnięciu zmroku, a wyłącza o świcie.
  • montuj urządzenia do regulacji natężenia oświetlenia w pomieszczeniach – sterowniki oświetlenia tzw. ściemniacze umożliwiają regulację natężenia światła.

źródło: materiały prasowe
Gwint Edisona, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
Lampa halogenowa, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
Poznaj z nami historię żarówki, lighting.philips.pl
Stopień ochrony IP, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
Oświetlenie, ec.europa.eu
Żarówka, autorzy, licencja CC BY SA 3.0
The Discovery Channel’s Mythbusters Test the Effects of Turning off the Lights, vanderbilt.edu

Świadomy konsument – dodatkowe informacje:
cykl życia produktu (Life Cycle Assesment LCA), data przydatności do spożycia, data ważności, dyrektywa Omnibus, dyrektywa Single-Use Plastics, etykiety energetyczne, greenwashing (ekościema, ekomanipulacja, zielone kłamstwo), ekonomia subskrypcji, gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ), kosmetyki naturalne (ekokosmetyki), odpowiedzialna konsumpcja, pakiet odpadowy, Prawo Do Naprawy (#RightToRepair), produkty bio, produkty ekologiczne (eko), recykling, redesign, rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP), ekonomia współdzielenia (sharing economy), społeczna lodówka, system kaucyjny, transport ekologiczny, turystyka ekologiczna, upcykling, uwalnianie książek (bookcrosing), zdrowa żywność, zrównoważone rybołówstwo, żywność drukowana, żywność ekologiczna

ślad ekologiczny (ecological footprint), ślad środowiskowy (environmental footprint), ślad węglowy (carbon footprint), ślad wodny (water footprint)
air-commerce, downsizing, overpackaging

Jak każdego dnia dbać o środowisko naturalne:
na wakacjach, w podróży
oszczędzanie energii elektrycznej (oszczędzanie prądu), oszczędzanie gazu, oszczędzanie wody
energooszczędna wentylacja, energooszczędne ogrzewanie, energooszczędne oświetlenie
energooszczędne urządzenia: czajnik elektryczny, komputer, lodówka i zamrażarka, odkurzacz, okap kuchenny, piekarnik, płyta grzejna, pojemnościowy podgrzewacz do wody, pralka, telewizor, zmywarka
segregacja odpadów
tryb czuwania Stand-by
znaki i oznaczenia ekologiczne

Ekologiczny styl życia:
freganizm, Lifestyles of Health and Sustainability (LOHAS), Less Waste, Repair Cafe, Slow fashion, Slow life, weganizm, wegetarianizm, Zero Waste
zasada 3R, zasada 5R, zasada 8R: Rethink (Przemyśl swoją relację ze środowiskiem), Refuse (Odmawiaj), Reduce (Unikaj), Reuse (Użyj ponownie), Rehome (Znajdź nowy dom), Repair (Naprawiaj), Recycle (Utylizuj, Recyklinguj, Oddaj do odzysku), Rot (kompostuj)

Wiedza ekologiczna – dodatkowe informacje:
aforyzmy ekologiczne
, biblioteka ekologa, biblioteka młodego ekologa, ekoprognoza, encyklopedia ekologiczna, hasła ekologiczne, hasztagi (hashtagi) ekologiczne, kalendarium wydarzeń ekologicznych, kalendarz ekologiczny, klęski i katastrofy ekologiczne, największe katastrofy ekologiczne na świecie, międzynarodowe organizacje ekologiczne, podcasty ekologiczne, poradniki ekologiczne, (nie) tęgie głowy czy też (nie) najtęższe umysły, znaki i oznaczenia ekologiczne

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Możesz również wypić ze mną wirtualną kawę! Dorzucasz się w ten sposób do kosztów prowadzenia portalu, a co ważniejsze, dajesz mi sygnał do dalszego działania. Nad każdym artykułem pracuję zwykle do późna, więc dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła ;-)

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Przewiń do góry
X