Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)

W latach 50. XX wieku w Ameryce ogłoszono, że całość zawodów można podzielić na dwie grupy. Na te związane z potrzebą wykorzystania w dużej mierze intelektu tzw. white collars (białe kołnierzyki), oraz związane z potrzebą wykorzystania w większej mierze siły fizycznej tzw. blue collars (niebieskie kołnierzyki). Pierwsze lata XXI wieku zmieniły ten podział wraz z pojawieniem się kategorii green collars, czyli zielonych kołnierzyków.

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)

Zielone miejsca pracy to stanowiska, które wspierają zieloną gospodarkę. Zalicza się do nich branże i przedsiębiorstwa, które zmieniają swoje produkty, technologie na przyjazne środowisku. Zielone zawody definiuje się jako specjalności związane z szeroko rozumianą działalnością w dziedzinach ochrony środowiska, ekologii i odnawialnych źródeł energii, sektorem transportu zbiorowego, budownictwa ekologicznego i gospodarki odpadami. Zielone miejsca pracy powstają w wyniku włączenia zasady zrównoważonego rozwoju w procesy modernizacyjne.

Zielone miejsc pracy mają wymiar innowacyjny w zakresie wzmocnienia i uzupełnienia tradycyjnie pojmowanych miejsc pracy oraz są podstawą do tworzenia nowych ram gospodarowania poprzez powiązanie z ekologicznymi technologiami przyszłości. Zielone miejsca pracy są elementem nowego Zielonego Ładu oraz teorii zielonego zarządzania

Różne definicje zielonych miejsc pracy

Konieczność przestawienia gospodarki globalnej z brown economy (bardziej szkodliwej dla środowiska, opierającej się na wykorzystywaniu paliw kopalnych, takich jak węgiel, ropa i gaz) na zieloną gospodarkę (green economy), powiązanej z zrównoważonym rozwojem wymaga ograniczenia wpływu człowieka na środowisko. Stan opartej tylko na odnawialnych źródłach energii, bezodpadowej i niezanieczyszczającej środowiska gospodarki jest odległy, dlatego obecnie polega na uwzględnieniu działań, które powinny chronić i ograniczać negatywny wpływ człowieka na środowisko. Działania te mogą mieć odzwierciedlenie w niemalże każdym rodzaju działalności gospodarczej, a towarzyszy im kreowanie zielonych miejsc pracy.

Warto zaznaczyć, że przyjęcie ogólnej definicji zielonych miejsc pracy stwarza trudności w przypadku próby ich podziału na zielone i niezielone. Próba zdefiniowania tego terminu wiąże się również z przyjęciem wąskiego lub szerokiego podejścia badawczego.

W podejściu wąskim do zielonych miejsc pracy należałoby zaliczyć jedynie takie stanowiska, które bezpośrednio wpływają na stan środowiska naturalnego, a w podejściu szerokim również te oddziałujące na środowisko pośrednio. Dzieje się tak, ponieważ z upływem lat koncepcja zielonych miejsc pracy ewoluowała, dołączając m.in. pracę w sektorze opieki oraz ważnych dla jakości życia usług publicznych.

Ze względu na brak jednolitej definicji zielonych miejsc pracy oraz systemu ich kwalifikowania obecnie istnieją duże rozbieżności w statystykach dotyczących określeniu rzeczywistej i prognozowanej liczby zielonych kołnierzyków, a braki informacyjne utrudniają zaplanowanie odpowiednich działań wspierających ich powstawanie.

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD (Organization for Economic Cooperation and Development)

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)
Pixabay / @ Candid_Shots

Nieco odmienną od powyższych definicję zielonych miejsc pracy podała OECD (Organization for Economic Cooperation and Development, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju),

Według OECD zielone miejsca pracy powinny charakteryzować się określonymi cechami, definiowanymi jako green skills (zielone kompetencje). Oznaczają one przede wszystkim wiedzę, umiejętności i kompetencje wymagane do odpowiedniego dostosowania produktów, usług lub innych działalności ze względu na zmiany przepisów i wymagań w zakresie oddziaływania na środowisko, w tym zmiany klimatyczne np. techniki oczyszczania wody, planowanie rekultywacji, prace inżynierskie w górnictwie, montaż paneli słonecznych, projektowanie turbin wiatrowych, zielone zarządzanie procesami produkcji, techniki przechwytywania i składowania dwutlenku węgla, produkcja zdrowej żywności itd.

Zielone miejsca pracy służą tworzeniu dóbr oraz usług w celu określenia wielkości, zapobiegania, ograniczenia, zminimalizowania lub naprawy szkód w środowisku związanych z wodą, powietrzem oraz glebą, jak również aktywności związanej z problematyką odpadów, hałasu czy ekosystemów.

Program Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych UNEP (United Nations Environment Programme)

Program Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP) zielone miejsca pracy określa jako pracę w rolnictwie, produkcji, działalności badawczo-rozwojowej (B+R), administracji oraz działalności usługowej, która w sposób zasadniczy przyczynia się do utrwalania bądź przywracania jakości środowiska. Chodzi o takie miejsca pracy, które pomagałyby chronić ekosystemy i bioróżnorodność, a także ograniczałyby zużycie energii, materiałów i zasobów wodnych poprzez: stosowanie strategii o wysokim stopniu efektywności, dekarbonizację gospodarki, minimalizację lub unikanie generowania odpadów bądź zanieczyszczeń.

Międzynarodowa Organizacja Pracy ILO (International Labour Organization)

Międzynarodowa Organizacja Pracy ILO przyjmuje za zielone miejsca pracy takie, które pomagają ograniczać negatywny wpływ na środowisko naturalne i ostatecznie prowadzące do kształtowania zrównoważonych środowiskowo, społecznie i ekonomicznie przedsiębiorstw i gospodarek.

Biuro ds. Statystyki Pracy BLS (Bureau of Labor Statistics)

Biuro ds. Statystyki Pracy rozpatruje zielone miejsca pracy w dwóch obszarach:

  • miejsca pracy w przedsiębiorstwach produkujących towary lub świadczących usługi wpływające korzystnie na środowisko naturalne lub przyczyniające się do ochrony zasobów środowiska naturalnego
  • miejsca pracy, w których pracownicy mają za zadanie opracowywanie procesów produkcyjnych bardziej przyjaznych dla środowiska i zużywających mniej zasobów naturalnych.
Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)
Pixabay / @ Lynniet17

Komisja europejska

Z kolei Komisja Europejska stosuje szerszą definicję i zielone miejsca pracy rozumie jako wszelkie miejsca pracy zależne od środowiska naturalnego bądź stworzone, zamienione lub przekształcone w procesie przechodzenia w kierunku bardziej ekologicznej gospodarki. Do zielonych miejsc pracy zalicza te, które związane są z wprowadzaniem na rynek zielonych technologii i produktów, obejmuje więc zatrudnionych w zawodach związanych m.in. z innowacjami technologicznymi (zwłaszcza ekoinnowacjami), efektywnością energetyczną i efektywnym wykorzystaniem zasobów.

Warto zaznaczyć, że niektóre zawody, które wymagają jedynie tzw. uzielenienia, mają cechy typowe zarówno dla tradycyjnych kompetencji, jak i dla nowych, zielonych kompetencji. Do takich mieszanych zawodów należą np. pracownicy sektora budowlanego, którzy poza tradycyjnymi umiejętnościami muszą coraz częściej posiadać wiedzę i umiejętności z zakresu poprawy efektywności energetycznej budynków.

Instytutu na rzecz Ekorozwoju

Natomiast według polskiego Instytutu na rzecz Ekorozwoju zielone miejsca pracy powstają w związku z podejmowaniem bezinwestycyjnych i inwestycyjnych przedsięwzięć, których efektem jest zmniejszenie presji na środowisko naturalne ze strony gospodarki i konsumpcji. Zielone miejsca pracy mogą powstawać w każdym sektorze gospodarki, warunkiem jest, aby osoby zatrudnione były bezpośrednio lub pośrednio zaangażowane w poprawianie stanu środowiska na danym terenie oraz
w przeciwdziałanie przedsięwzięciom szkodliwym dla stanu środowiska zarówno w krótkim, jak i w długim okresie.

Podsumowanie

Podsumowując, zielone miejsca pracy powstają w sektorach towarów i usług związanych (bezpośrednio lub pośrednio) z ochroną środowiska naturalnego. Wywierają one niższy mniejszy od przeciętnego wpływ na środowisko i przyczyniają się do poprawy całkowitej wydajności. Zielone miejsca pracy dotyczą stanowisk, które wspierają zieloną gospodarkę i w których zakresie leży dbałość o ochronę środowiska, których efektem jest zmniejszenie presji na środowisko naturalne ze strony gospodarki i konsumpcji.

Zielone miejsca pracy (green jobs, eco jobs, green-collar jobs, environmental jobs) to zatrudnienie w dziedzinach:

  • nauk środowiskowych i ochronie środowiska
  • nauk przyrodniczych i ochronie przyrody
  • polityki ochrony środowiska i ekonomii środowiska
  • zrównoważonego rozwoju
  • technologii przyjaznych środowisku, odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej
  • gospodarki odpadami
  • rolnictwa ekologicznego
  • zdrowego stylu życia
  • innych zielonych sektorów

W Unii Europejskiej zidentyfikowano główne sektory gospodarki istotne z punktu widzenia kreowania zielonych miejsc pracy:

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)
Pixabay / @ Goumbik
  • rolnictwo
  • budownictwo
  • energetykę związaną z odnawialnymi źródłami energii
  • rybołówstwo
  • leśnictwo
  • przemysł
  • turystykę
  • transport
  • zarządzanie odpadami
  • gospodarowanie wodą

Obok nich można wskazać również inne dziedziny przyczyniające się do ograniczania presji na środowisko.:

  • bezpośrednio – sektor ochrony przyrody, zarządzanie nim i usługi na jego rzecz, produkcja urządzeń do ochrony środowiska, edukacja, konsumpcja ekologiczna, proekologiczne badania naukowe, fundacje, stowarzyszenia i organizacje ekologiczne
  • pośrednio – produkcja aut z silnikami hybrydowymi czy elektrycznymi, inteligentne systemy transportowe, inteligentna sieć energetyczna, inteligentne systemy pomiarowe, produkcja w przedsiębiorstwach posiadających normy środowiskowe z serii ISO 14000, 14001, 26000 lub EMAS, agroturystyka

Do tworzenia zielonych miejsc pracy przyczyniają się także świadomi konsumenci oczekujących towarów i usług proekologicznych:

  • żywność ekologiczną – bez konserwantów, w ekologicznych opakowaniach zwrotnych
  • energooszczędne urządzenia gospodarstwa domowego
  • naturalne, ekologiczne środki czyszczące
  • kosmetyki naturalne

Badania ETUC

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)
Pixabay / @ MariaGodfrida

Badania Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (ETUC) wskazują, że odpowiednio przeprowadzona reforma rynku pracy, dostosowująca go do przeciwdziałania zmianom klimatycznym, może stworzyć wystarczającą liczbę miejsc pracy, by zamortyzować zmniejszenie się ich w bardziej szkodliwych ekologicznie sektorach gospodarki i jednocześnie zwiększyć zatrudnienie na rynku pracy poprzez dodatkowe etaty dla osób bezrobotnych.

Szacuje się, że zwiększanie efektywności energetycznej o 1% rocznie przez dziesięć lat mogłoby spowodować powstanie i utrzymanie 200 tysięcy nowych miejsc pracy w całej Unii Europejskiej w tym okresie.

Dodatkowe pełne etaty mogą powstać dzięki większym inwestycjom w energetykę wiatrową. Przy rocznej produkcji 1 terawatogodziny powstaje od 918 do 2400 miejsc pracy, podczas gdy przy wytworzeniu tej samej ilości energii w elektrowni jądrowej powstaje ich 75, w gazowej 250 do 265, a w węglowej 370.

Dodatkowe możliwości pojawiają się przy okazji kursów i szkoleń, pomagających w zdobyciu odpowiednich kwalifikacji i przekwalifikowaniu się

Tworzenie zielonych miejsc pracy przynosi najlepsze efekty na szczeblu samorządowym. Działania tego typu na terenie powiatu, gminy, wsi czy miasta zwane są zazielenianiem lokalnych rynków pracy. W procesie tym aktywny udział biorą władze lokalne, inwestorzy, instytucje finansowe, przedsiębiorcy i działacze organizacji społecznych.

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)
Pixabay / @ Comfreak

Korzyści z zielonych miejsc pracy

Korzyści społeczne płynące z powstawania zielonych miejsc pracy:

Redukcja bezrobocia, aktywizacja społeczności lokalnych na rzecz poprawy stanu środowiska naturalnego we własnym otoczeniu, pozytywne skutki zdrowotne na skutek poprawy czystości środowiska naturalnego, podniesienie świadomości ekologicznej, pobudzenie lokalnej przedsiębiorczości i postaw obywatelskich, integracja społeczności regionów wokół realizacji programów związanych z ochroną środowiska.

Korzyści ekonomiczne wynikające z tworzenia zielonych miejsc pracy:

Dodatkowe etaty, wzrost dochodów i aktywizacja zawodowa, stymulacja produkcji i ogólny wzrost i ożywienie gospodarcze, oszczędne i racjonalne korzystanie z zasobów przyrodniczych. Dzięki zastosowaniu urządzeń energooszczędnych zmniejszeniu ulegają koszty produkcji.

źródło: Wikipedia, materiały prasowe, Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), Program Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych UNEP (United Nations Environment Programme), Międzynarodowa Organizacja Pracy ILO (International Labour Organization), Biuro ds. Statystyki Pracy BLS (Bureau of Labor Statistics), Komisja europejska, Instytutu na rzecz Ekorozwoju, ETUC, Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych, Ministerstwo Gospodarki, Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy EU-OSHA, BHP Center


Ekologiczna firma

Cykl życia produktu i Life Cycle Assesment (LCA)

Cykl życia produktu i Life Cycle Assesment (LCA)
Przez cykl życia produktu rozumiemy kolejne etapy przez jakie przechodzi produkt, od momentu pozyskania surowców, wytworzenia, transportu, do etapu recyklingu. Jako konsumenci rejestrujemy tylko fragment cyklu życia każdego produktu, czyli czas kiedy go używamy. Nie widzimy jak surowce potrzebne do wyprodukowania danego produktu są wydobywane, a następnie przetwarzane. Nie widzimy produkcji i sposobu transportu produktu do punktu sprzedaży. Kiedy produkt wyrzucamy do kosza, przestaje on dla nas istnieć.

Ślad środowiskowy czyli environmental footprint

Ślad środowiskowy czyli environmental footprint
Ślad środowiskowy to narzędzie służące do oceny stopnia oddziaływania produktu, usługi lub organizacji na środowisko. Ślad środowiskowy uwzględnia wpływ na środowisko w trakcie całego cyklu życia produktu, od wydobycia surowców, lub uprawy, poprzez ich przetwarzanie, transport, eksploatację, aż po unieszkodliwienie lub recykling. Poprzez pojęcie wpływu na środowisko należy rozumieć bezpośrednie bądź pośrednie emisje do wody, gleby, powietrza, zużywanie nieodnawialnych i deficytowych zasobów wody, minerałów, gleby, pokrycia leśnego, degradację bioróżnorodności.

Ślad wodny czyli water footprint

Ślad wodny czyli water footprint
Ślad wodny jest pierwszym narzędziem mierzącym, jak dużo powierzchni Ziemi i wody potrzeba do wytworzenia zasobów, które na co dzień konsumujemy. Ślad wodny to suma pośredniego i bezpośredniego zużycia wody przez konsumenta. Dotyczy on produktów, do których wytwarzania potrzebna jest woda. Ślad wodny można obliczyć indywidualnie za pomocą określenia całkowitej ilości wody zużywanej przez daną osobę podczas codziennych czynności.

Zielony marketing czyli green (eco) marketing

Zielony marketing czyli green (eco) marketing
Zielony marketing to rodzaj działań marketingowych, w którym jednocześnie propagowane są postawy i zachowania uwzględniające ochronę środowiska naturalnego. Green marketing może przyjąć bardzo różne formy i dotyczyć zarówno działań proekologicznych ze strony klientów, jak i producenta. Działania związane z zielonym marketingiem mogą być związane z określonym produktem, jego opakowaniem, jak i sposobem produkcji, dystrybucji i promocją działań proekologicznych.

Greenwashing czyli ekościema i zielone kłamstwo

Greenwashing czyli ekościema i zielone kłamstwo
Greenwashing to zjawisko polegające na wywoływaniu u klientów poszukujących towarów wytworzonych zgodnie z zasadami ekologii i ochrony środowiska wrażenia, że produkt lub firma go wytwarzająca są w zgodzie z naturą i ekologią. Innymi słowy greenwashing to mydlenie oczu konsumentom, którzy mają kojarzyć markę z ekologią, chociaż ta tak naprawdę działa na szkodę środowiska naturalnego.

Dow Jones Sustainability Index (DJSI)

Dow Jones Sustainability Index (DJSI)
Jest to indeks przedsiębiorstw uwzględniających w swej polityce cele społeczne i ekologiczne. Indeks powstał we wrześniu 1999 roku dzięki współpracy Dow Jones Indexes (najbardziej znany na świcie indeks giełdowy), STOXX Limited (wiodący wydawca indeksów europejskich) i SAM Group (Sustainable Asset Management – uznany na świecie pionier społecznie odpowiedzialnego inwestowania).

Lifestyles of Health and Sustainability (LOHAS)

Lifestyles of Health and Sustainability (LOHAS)
LOHAS to nazwa ruchu społecznego i styl życia oparty na zdrowiu i zrównoważonym rozwoju. Konsument LOHAS aktywnie wspiera środowisko, nabywa produkty ekologiczne i wpływa na postawę innych osób. Coraz więcej firm widzi ten potencjał i stara się dostosować swoje produkty właśnie do tej grupy docelowej.

Zielona gospodarka czyli green economy

Zielona gospodarka czyli green economy
Zielona gospodarka to taka, która wpływa na poprawę dobrobytu ludzi i zwiększa sprawiedliwość społeczną jednocześnie zmniejszając ryzyko środowiskowe i zużycie zasobów naturalnych. W ujęciu węższym zieloną gospodarkę rozumie się dosłownie jako obszary powiązane bezpośrednio z ochroną środowiska naturalnego. W szerszym dopuszcza się także te płaszczyzny, które na ochronę środowiska oddziałują również pośrednio, lub wiążą się pośrednio z dziedzinami, które bezpośrednio mają wpływ na środowisko naturalne.

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)

Zielone miejsca pracy, zielone kołnierzyki (green collar jobs, green jobs)
Zielone miejsca pracy to stanowiska, które wspierają zieloną gospodarkę. Zalicza się do nich branże i przedsiębiorstwa, które zmieniają swoje produkty, technologie na przyjazne środowisku. Zielone zawody definiuje się jako specjalności związane z szeroko rozumianą działalnością w dziedzinach ochrony środowiska, ekologii i odnawialnych źródeł energii, sektorem transportu zbiorowego, budownictwa ekologicznego i gospodarki odpadami.

Zielony wzrost (green growth)

Zielony wzrost (green growth)
Zielony wzrost to dążenie do wzrostu i rozwoju gospodarczego, przy jednoczesnym zapobieganiu degradacji środowiska, utracie różnorodności biologicznej i niezrównoważonemu wykorzystaniu zasobów naturalnych.

Przewiń do góry
X