Zanieczyszczenie środowiska hałasem - wlaczoszczedzanie.pl - Flickr / @ William Clifford / CC BY 2.0

Zanieczyszczenia środowiska w którym żyjemy, powietrza, wody, gleby to zmora ostatnich czasów. Mniej oczywiste jest dla nas zanieczyszczenie hałasem. Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że taki problem istnieje. Składają się na nie odgłosy przejeżdżających samochodów, ruchu ulicznego, a także dźwięki związane z działaniem przemysłu lub ruchem turystycznym.

Zanieczyszczenie hałasem wpływa niekorzystnie zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne.

Negatywne skutki zanieczyszczenia hałasem

Stopniowy zanik słuchu

Zanieczyszczenie hałasem to nic innego jak otaczające nas nieprzerwanie odgłosy i dźwięki. Z problemem tym na co dzień muszą mierzyć się mieszkańcy dużych ośrodków aglomeracyjnych. Z informacji upublicznionych przez Światową Organizację Zdrowia wynika, że ok. 10% populacji jest codziennie narażona na hałas mogący wpływać na zdrowie.

Według lekarzy, u ludzi którzy przebywają w hałasie zbyt długo następuje utrata komórek rzęsatych. Funkcją takich komórek w organizmie jest prawidłowe odbieranie dźwięków z otoczenia. Z tego względu ich utrata prowadzi do stopniowego zaniku słuchu.

Do zaburzeń słuchu może dojść na skutek jednorazowego incydentu, takiego jak np. odgłosu eksplozji. Jednak bardzo często zdarza się, że do stopniowej utraty słuchu przyczynia się długotrwałe przebywanie w miejscu, w którym poziom hałasu szacuje się między 75-85 dB. Dlatego też zanieczyszczenie hałasem jest dla ludzkiego słuchu niezwykle niebezpieczne.

Zaburzenia snu

Nasz mózg pracuje i odbiera odbiera dźwięki nawet podczas snu. Reakcje fizjologiczne zaburzający naturalny sen mogą pojawić się już wtedy, gdy poziom dźwięków przewyższa 33 dB. Natomiast przy długotrwałej ekspozycji na hałas o natężeniu 55 dB mogą pojawić się już znacznie poważniejsze zaburzenia snu. Negatywnym skutkiem tego stanu może być wzrost nadpobudliwości nerwowej, a także apatia, agresja, brak koncentracji, uczucie przemęczenia.

Zaburzenie pracy układu krążenia

Długotrwała ekspozycja na hałas może być przyczyną wstępowania w organizmie takich zaburzeń jak: zmiany akcji serca, ciśnienia krwi oraz rytmu oddychania. W konsekwencji mogą rozwinąć się nawet: nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca, udar lub zawał.

Jak mierzy się poziom głośności

Poziom głośności mierzymy w decybelach (dB), a każdemu przyrostowi o 10 decybeli, odpowiada dwukrotne zwiększenie głośności. W związku z tym zmywarka o poziomie głośności rzędu 55 dB, jest dwa razy głośniejsza od zmywarki o poziomie głośności 45 dB. Dlatego też jeżeli chcesz kupić bardzo cichą zmywarkę szukaj urządzenia o głośności rzędu 40-45 dB. Im mniejsza wartość, tym cichsza zmywarka.

Dla porównania przykładowe poziomy głośności

  • szum liści 10-20dB
  • szept 20dB
  • mieszkanie nocą 30dB
  • biblioteka 35-40dB
  • cicho grające radio 40dB
  • normalna rozmowa 50-60dB
  • głośna rozmowa 70dB
  • ruchliwa ulica 80-90dB
  • muzyka beatowa 120dB
  • odrzutowiec 140dB

Mapy akustyczne w Polsce i Europie

Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku wymusza na członkach UE przygotowanie map akustycznych dotyczących hałasu przemysłowego, drogowego, kolejowego i lotniczego.

Jak dotąd zostały przeprowadzone dwie rundy mapowania, obecnie dobiega końca runda trzecia – prace w ramach tego etapu powinny się zakończyć do 30 czerwca 2017 roku, a z końcem bieżącego roku każdy kraj, w tym Polska, musi wysłać do Komisji Europejskiej informację dotyczącą map akustycznych. Mapy akustyczne są wykonywane dla aglomeracji, poza tym hałas mierzy się przy głównych drogach, głównych liniach kolejowych i przy głównych portach lotniczych.

Na podstawie map mają zostać z kolei opracowane programy ochrony środowiska przed hałasem (POŚH). W trwającej obecnie trzeciej rundzie obowiązują jeszcze dotychczasowe, przejściowe metody oceny hałasu, dopiero w ramach rundy czwartej (rok 2022) zostanie wprowadzona obowiązkowa dla wszystkich członków UE metodologia CNOSSOS-EU.

Ujednolicenie metod pomiarów wydaje się o tyle ważne, że obecnie w poszczególnych krajach członkowskich metody te różnią się od siebie, uniemożliwiając właściwą interpretację czy porównanie wyników. W dyrektywie nie określono żadnych poziomów granicznych ani celów, nie zaleca ona też konkretnych sposobów walki z hałasem, pozostawiając w tym zakresie swobodę krajom członkowskim.

W Polsce sprawozdanie dla Ministra Środowiska, które następnie zostanie przekazane Komisji Europejskiej i Europejskiej Agencji Środowiska, musi sporządzić Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Instytucja ta nie ma jednak instrumentów prawnych, by egzekwować terminowe nadsyłanie sprawozdań, podobnie jak nie może zapewnić ich wysokiej jakości.

Obecnie wpłynęły tylko pojedyncze informacje z map akustycznych od zarządców głównych dróg, głównych linii kolejowych i głównych lotnisk, podczas gdy zobowiązani oni byli je przesłać do 1 stycznia 2017 r. Brakuje narzędzi która usprawniałaby ten proces. Również starostowie powinni sporządzić mapy akustyczne dla aglomeracji i mają na to czas do 30 czerwca 2017 roku.

Osoby i instytucje odpowiedzialne za sporządzanie map akustycznych

Zgodnie z przepisami art. 118 ustawy Prawo ochrony środowiska, mapy akustyczne dla aglomeracji sporządza starosta. Sporządzając mapę akustyczną, starosta uwzględnia informacje wynikające z map akustycznych terenu, na którym eksploatacja obiektu może powodować przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, o których mowa w art. 179 ust. 1.

Zarządzający drogą, linią kolejową lub lotniskiem jest również zobowiązany sporządzić mapy akustyczne, jeśli eksploatacja jego dróg, linii kolejowych i lotniska może powodować negatywne oddziaływanie akustyczne na znacznych obszarach.

Największe źródła hałasu w Polsce i Europie

Na podstawie dotychczas prowadzonego mapowania można stwierdzić, że największym źródłem hałasu zarówno w Europie, jak i w Polsce, jest hałas drogowy.

Hałas tego rodzaju na poziomie przekraczającym 55 dB w ciągu dnia, czyli takim, przy którym pojawiają się negatywne skutki zdrowotne, doświadcza około jednej czwartej mieszkańców Unii Europejskiej. Jedna na sześć osób jest z kolei narażona na hałas drogowy powyżej bezpiecznego poziomu 50 dB w ciągu nocy. Komisja Europejska oszacowała społeczny koszt hałasu związanego z ruchem drogowym w UE – włączając w to śmierć i choroby – na około 40 mld euro rocznie (dane z 2011 roku).

Raport o stanie akustycznym sporządzony na podstawie dwóch poprzednich rund mapowania pokazuje, że w polskich aglomeracjach poziom hałasu powodowanego przez ruch drogowy jest zbliżony do średniej w UE.

Bardziej niż w innych krajach Unii w Polsce występuje problem pozamiejskiego hałasu drogowego, pochodzącego od głównych dróg. Ekspozycja na ten rodzaj hałasu jest w Polsce wyższa niż w państwach członkowskich. Sytuacji nie polepszają ekrany akustyczne wzdłuż głównych dróg, co może wynikać ze złego ich zaprojektowania