Torfowiska dalekiej północy są poważnie zagrożone

Torfowiska dalekiej północy są poważnie zagrożone
Pixabay / @ Boenz

Przez ostatnie 120 lat ogromna większość torfowisk z wysokich szerokości geograficznych – głównie z Arktyki – przeszła poważne zmiany. Ponad połowa zbadanych terenów podmokłych uległa przesuszeniu, a jedna trzecia – stała się bardziej mokra.

To zła wiadomość. Torfowiska nawet na terenach nieprzekształconych bezpośrednio przez człowieka wychodzą ze stabilności w akumulacji węgla.

komentuje prof. Mariusz Lamentowicz z UAM

Międzynarodowy zespół naukowców w publikacji z “Nature Communications” zbadał, jak w ciągu ostatnich 4 stuleci zmieniał się poziom wody na ponad 100 torfowiskach z dalekiej północy – a więc z północnej Kanady, Syberii, północy Norwegii. Badacze z Polski – prof. Mariusz Lamentowicz, dr hab. Katarzyna Marcisz (UAM) i dr hab. Michał Słowiński (IGIPZ PAN) – w ramach tej pracy pobierali i analizowali dane z odległych syberyjskich torfowisk.

To, że torfowiska na umiarkowanych szerokościach geograficznych mają się coraz gorzej, jest już od dawna wiadomo. Tu jednak tereny były od wieków mocno przekształcane przez człowieka: torfowiska były osuszane, woda z nich odprowadzana rowami melioracyjnymi, a torf – eksploatowany. A co z terenami podmokłymi z obszarów, gdzie człowiek nie prowadzi intensywnej działalności, a przez to wyraźniej widać wpływ zmian klimatu?

Okazało się, że również na terenach nieprzekształconych bezpośrednio przez człowieka torfowiska zaczęły mniej więcej od 1900 roku przechodzić ogromne zmiany. 54% badanych torfowisk zanotowało w tym czasie spadek poziomu wody – w kierunku przesuszenia. A 32% torfowisk stało się bardziej wilgotnych niż wcześniej (na pozostałych torfowiskach nie odnotowano wyraźnych trendów).

Przesuszenie dotyczyło przede wszystkim torfowisk na terenach, gdzie nie było obecnej wieloletniej zmarzliny. Na terenach z wieloletnią zmarzliną odpowiedź torfowisk na ocieplenie była bardziej różnorodna i zależna od lokalnych uwarunkowań. Były bowiem i torfowiska, z których wody ubywało i ulegały one przesuszeniu, ale i takie, w których lód pod wpływem zmian klimatu zaczynał się wytapiać, a przez to poziom wody na torfowisku rósł.

Te wyniki to zła wiadomość. Torfowiska opuszczają kruchy punkt stabilności. A każdy centymetr spadku poziomu wody na torfowisku poniżej określonego progu oznacza, że emitować będzie więcej dwutlenku węgla. Natomiast każdy centymetr wody powyżej pewnego poziomu – oznacza, że z torfowiska ulatniać się będzie inny gaz cieplarniany – metan.

zwraca uwagę naukowiec

I ocenia, że torfowiska w obszarze Arktyki są zestresowane. A zestresowane – czy też zdegradowane torfowisko – oznacza gorszą jakość życia dla ludzi. Takie torfowisko coraz słabiej akumuluje węgiel, a emituje do atmosfery coraz więcej gazów cieplarnianych.

Musimy więc wziąć pod uwagę, że do atmosfery trafiać będzie nie tylko dwutlenek węgla z przemysłu, ale i z zestresowanej przyrody. Torfowiska z naszych sprzymierzeńców, którzy pochłaniali dwutlenek węgla i hamowali globalne ocieplenie, mogą się więc zacząć stawać elementem jeszcze bardziej przyspieszającym wzrost temperatury.

opisuje naukowiec

To, jak zmieniał się na terenie podmokłym poziom wody w ostatnich setkach czy tysiącach lat, można wyczytać z rdzenia pobranego z torfowiska. Robi się to choćby analizując obfitość ameb skorupkowych zachowanych w torfie z danego okresu.

Badacze analizując te informacje wiedzą więc, kiedy torfowiska miały się najlepiej, a kiedy opuszczały swoje optimum. Prof. Lamentowicz podsumowuje, że w latach 1600-1800 poziom wód na torfowiskach zwykle pozostawał stabilny. Zmiany zaczynają się ok. roku 1800.

Ekosystemy te szczególnie od roku 1950 zaczynają odczuwać znaczny stres. Nie jest on jednak rozłożony równomiernie na całym badanym przez nas obszarze. I nie objawia się jednakowo. Torfowiska w antropocenie znalazły się pod presją. A jest to presja z różnych stron, którą niekoniecznie da się łatwo wyjaśnić i pokazać.

Ta różnorodna odpowiedź torfowisk na zmiany temperatury globalnej to duże wyzwanie w tworzeniu modeli klimatycznych.

podsumowuje badacz z UAM

źródło: naukawpolsce.pap.pl, Ludwika Tomala

Zmiany klimatu – dodatkowe informacje:
carbon offset, bielenie raf koralowych, bioróżnorodność, Konferencje Stron COP (Conferences of the Parties), dom ekologiczny, dekarbonizacja, dwutlenek węgla, gazy cieplarniane, handel emisjami CO2, IPCC, miejskie wyspy ciepła, metan, migracje gatunków, neutralność klimatyczna, neutralność węglowa, odnawialne źródła energii, odpowiedzialna konsumpcja, ogród ekologiczny, paliwa kopalne, podtopienia, powodzie, Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC, FCCC), rekompensata węglowa, susze, sekwestracja CO2, ślad ekologiczny, ślad węglowy, ślad wodny, świadomy konsument, tlen, transport ekologiczny, turystyka ekologiczna, węglowy rezerwuar, zielona energia, zielona infrastruktura, zagrożenia ekologiczne, zakwaszenie oceanów, zmiany klimatu, zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie środowiska, zrównoważony rozwój

Zagrożenia ekologiczne – dodatkowe informacje:
antropocen
, bielenie raf koralowych, biologiczny potencjał Ziemi do regeneracji (biocapacity), bioróżnorodność, bisfenol A (BPA), blackout, choroby odzwierzęce, czerwona księga gatunków, Dzień Długu Ekologicznego (Ecological Debt Day, Earth Overshoot Day), dziura ozonowa, farmaceutyki, gatunki inwazyjne, gatunki obce, gatunki zagrożone wyginięciem, gazy cieplarniane, globalne ocieplenie, granice planetarne, katastrofy i klęski ekologiczne, katastrofy ekologiczne na świecie, klęski żywiołowe, kryzys wodny, melioracja, miejska wyspa ciepła (MWC), migracje gatunków, mikroplastik, nanoplastik, Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), nawałnice, neonikotynoidy, odpady niebezpieczne, ozon, pestycydy, Plastisfera (Plastisphere), podnoszenie się poziomu mórz i oceanów, podtopienia, polichlorowane bifenyle (PCB), powodzie, pożary, przełownie, przeżyźnienie zbiorników wodnych, przyducha, przyłów, pustynnienie, rozszerzalność cieplna wody, sinice, składowiska odpadów (wysypiska śmieci), smog, stres wodny, susze, syndrom przesuwającego sią punktu odniesienia, szóste masowe wymieranie, topnienie lodowców i lądolodów górskich, tragedia wspólnego pastwiska, trąby powietrzne, turystyka masowa, tworzywa sztuczne (plastik), Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, wylesianie (deforestacja), utrata bioróżnorodności, zanieczyszczenie gleby, zanieczyszczenie hałasem, zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie środowiska, zanieczyszczenie światłem, zanieczyszczenie wody, zagrożenia ekologiczne, zakwaszenie oceanów, zmiany klimatu

zobacz również:
błękitna planeta Ziemia, odnawialne źródła energii (OZE)

Wiedza ekologiczna – dodatkowe informacje:
aforyzmy ekologiczne
, biblioteka ekologa, biblioteka młodego ekologa, ekoprognoza, encyklopedia ekologiczna, hasła ekologiczne, hasztagi (hashtagi) ekologiczne, kalendarium wydarzeń ekologicznych, kalendarz ekologiczny, klęski i katastrofy ekologiczne, największe katastrofy ekologiczne na świecie, międzynarodowe organizacje ekologiczne, podcasty ekologiczne, poradniki ekologiczne, (nie) tęgie głowy czy też (nie) najtęższe umysły, znaki i oznaczenia ekologiczne

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Możesz również wypić ze mną wirtualną kawę! Dorzucasz się w ten sposób do kosztów prowadzenia portalu, a co ważniejsze, dajesz mi sygnał do dalszego działania. Nad każdym artykułem pracuję zwykle do późna, więc dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła ;-)

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Przewiń do góry