Zielone szpitale to konieczność w obliczu zmian klimatu

Zielone szpitale to konieczność w obliczu zmian klimatu
Pixabay / @ sasint

Gdy świat płonie z powodu globalnego ocieplenia, gdy mapy pogody na zbliżające się lato są brązowe, a małe miasta już mają kłopot z wodą, szczególnie sektor medyczny powinien pomyśleć o byciu „zielonym”. Tym bardziej, że systemy ochrony zdrowia generują niemal 4,4% globalnych emisji CO2. Obciążają środowisko bardziej niż lotnictwo czy stocznie.

W Polsce co piąty szpital ma ponad 70 lat i nie jest energooszczędny. W dodatku rzeczywistością w wielu krajowych placówkach są stale włączone oświetlenie i otwarte okno przy rozkręconym kaloryferze. Szerzej ten problem analizuje raport „Zielone szpitale” opracowanym przez UN Global Compact Network Poland, lokalny oddział światowej inicjatywy zapoczątkowanej przez ONZ.

Analiza funkcjonowania obiektów szpitalnych wskazuje na zły stan instalacji sanitarnych. Źródła ciepła są wysłużone, nieefektywne i często ulegają awarii. Systemy rozprowadzania ciepła i ciepłej wody na cele bytowe nie posiadają izolacji, bywają zazwyczaj skorodowane i nieszczelne. Dodatkowo pomieszczenia szpitalne nie posiadają wentylacji i właściwej infrastruktury do odzysku ciepła. W zimie są ochładzane przez otwieranie okien, a w lecie nagrzewają się do wysokich temperatur, stwarzając realne zagrożenie dla pacjentów. Brak systemowych rozwiązań to katastrofa, a ich wdrażanie potrwa jeszcze latami, dlatego tak istotne jest podjęcie decyzji o konieczności zmian już teraz.

czytamy w opracowaniu UNGC Network Poland

Do tego dorzućmy miliony ton tworzyw sztucznych i jednorazowych narzędzi wykorzystywanych podczas zabiegów. Co roku z blisko 100 mld ton zasobów wprowadzanych na rynek tylko 8,6% jest odzyskiwane i przywracane do ponownego użytku.
Gdyby opieka zdrowotna była państwem, byłaby piątym największym na świecie źródłem emisji gazów cieplarnianych (GHG) rocznie. Spalanie paliw kopalnych to największe źródło emisji klimatycznych w służbie zdrowia. Do zasilania szpitali wykorzystywane są: węgiel, ropa naftowa i gaz. Aż 71% emisji GHG pochodzi z łańcucha dostaw dla sektora zdrowotnego, tj. produkcji, transportu leków, urządzeń medycznych, jedzenia i wyposażenia dla szpitali.

Tylko 0,3% całościowych funduszy przeznaczonych na walkę ze zmianami klimatycznymi jest dedykowane na przystosowanie systemu opieki zdrowotnej do zmian klimatycznych.

Wszystko zależy od oddziału, czy jest to rehabilitacja, chirurgia, ginekologia jednego dnia, psychiatria. Z reguły najwięcej odpadów produkują oddziały posługujące się pampersami, które często się zmienia. Rehabilitacja produkuje najmniej odpadów, interna trochę więcej.

Odpady medyczne trzeba koniecznie przekazać do utylizacji, my oddajemy do Bydgoszczy. Zazwyczaj w przetargu wybiera się najbliższą spalarnię. Niestety, po ostatnim przetargu koszty wzrosły o 5 tys. zł. miesięcznie. Dla nas to dużo.

mówi Mariusz Trojanowski, dyrektor Powiatowego Szpitala w Aleksandrowie Kujawskim, sp. z o.o.

Na bycie „zielonym” potrzebne są pieniądze, wsparcie organów administracji państwowej, atrakcyjny mechanizm zachęt finansowych. Z tym zaś są problemy. Tymczasem Europejska Agencja Środowiska (EEA) wskazała, że z powodu upałów do 2050 roku w Unii Europejskiej będzie umierało przedwcześnie nawet 120 tys. osób rocznie, a koszty zewnętrzne rzutujące na całą gospodarkę sięgną 150 mld euro – o ile nie zostaną podjęte odpowiednie działania zapobiegawcze.

Zmiany klimatu sprzyjają rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, co dodatkowo obciąża systemy opieki zdrowotnej na świecie. Np. porównując lata 1950–1959 i 2010–2019 liczba miesięcy odpowiednich do przenoszenia wirusa malarii wzrosła o 39%. Nie bez powodu The Lancet właśnie zmiany klimatyczne nazwał największym zagrożeniem zdrowotnym XXI wieku.

Wzrost emisji z opieki zdrowotnej można by obniżyć aż o 70%, gdyby kraje będące sygnatariuszami Porozumienia Paryskiego zrealizowały zawarte w nim zobowiązania. Koszt zaniechania działań na rzecz klimatu i zdrowia znacznie przewyższy koszty ich natychmiastowego podjęcia. Szybka dekarbonizacja może zapobiec większości z 3,3 mln zgonów każdego roku powodowanych zanieczyszczeniami powietrza oraz 842 tys. zgonów związanych z nadmiernym spożyciem czerwonego mięsa.

W przytoczonym raporcie „Zielone szpitale” czytamy, że dla sektora medycznego kluczowe są: transformacja energetyczna, reorganizacja transportu i zastępowanie silników opartych o paliwa kopalne takimi, które mają mniejszy wpływ na środowisko. Na pierwszym miejscu wskazywana jest przy tym redukcja wpływu łańcucha dostaw, który odpowiada za 71% całości emisji CO2 pochodzących z tego sektora.

Do najważniejszych wyzwań stojących przed szpitalami należą m.in.:

Zmiana w podejściu do efektywności energetycznej szpitali, tj. zastosowanie odnawialnych źródeł energii do zasilania budynków placówek medycznych. Jedna z największych tego typu instalacji fotowoltaicznych w Polsce znajduje się na budynku Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 w Szczecinie. Sumaryczna moc zainstalowanych paneli wynosi 740,60 kWp, co czyni ją jedną z największych instalacji dachowych w kraju. W zaledwie cztery miesiące od instalacji paneli algorytm platformy Fusion Solar wyliczył, że udało się zredukować wytwarzanie CO2 o ponad 305 ton, a oszczędności wyniosły blisko 400 tys. złotych.

Ledyfikacja oświetlenia szpitali, czyli zastąpienie przestarzałego oświetlenia systemem LED, które przyczynia się nie tylko do znaczących oszczędności energii, ale także redukcji emisji CO2.

Termomodernizacja budynków placówek medycznych będąca zdecydowanie najczęstszą formą inwestycji w sektorze.

Inwestowanie w systemy pomp ciepła, wymianę stolarki okiennej, modernizację węzłów cieplnych i centrale wentylacyjne wyposażone w chłodnice. W osiem lat w niektórych jednostkach szpitalnych zużycie energii cieplnej zostało w ten sposób zredukowane nawet o 50%, generując oszczędności emisji CO2 na poziomie 1000 ton rocznie. Znacznie zmniejszyły się też koszty utrzymania takich szpitali.

Cyfryzacja szpitali, czyli przeprowadzenie szeroko pojętych transformacji technologicznych, dotyczących m.in. obiegu dokumentów, zarządzania energią czy też komunikacji z pacjentami. Na przykład Grupa Lux Med w ramach obiegu elektronicznego przetwarza ok. 40 mln dokumentów rocznie. Stworzenie takiego procesu usuwa koszt wydruku i archiwizacji, a jednocześnie zwiększa dostępność pacjentów do dokumentacji. Wraz z rozwojem technologii coraz częściej wykorzystywana jest również sztuczna inteligencja (ang. Artificial Intelligence – AI). Jednak najnowsze dane mówią, że to postępowe narzędzie wprost pożera energię.

Zdrowa żywność i szpitalna gastronomia wymagają głębokich i szybkich reform. Odpowiednio prowadzona dieta ma ogromny wpływ na stan zdrowia i rekonwalescencję pacjenta.

Skrócenie łańcucha dostaw i poprawa jakości żywności. Zdaniem twórców raportu „Zielony szpital” należałoby sformułować obligatoryjne wymagania wobec zamówień publicznych uwzględniające m.in. wysokiej jakości żywność pochodzącą z regionalnych i ekologicznych upraw.

Odpady medyczne ze względu na regulacje nie mogą być w efektywny sposób zagospodarowane. Jednym z rozwiązań jest budowa instalacji termicznego przetwarzania odpadów – te, mimo wysokiej jakości filtrów, mierzą się ze skomplikowanymi procedurami i oporem społeczności lokalnych, a także niesprzyjającymi regulacjami na poziomie międzynarodowym. Pierwszym i najważniejszym krokiem pozostaje więc minimalizacja wytwarzania odpadów i zastosowanie zasad gospodarki obiegu zamkniętego.

Jak dowiadujemy się z przytaczanego raportu UNGC Network Poland, przełomowe badania udowodniły, że zielone otoczenie przyspiesza proces rekonwalescencji oraz zmniejsza potrzebę przyjmowania środków przeciwbólowych. Kontakt z naturą, nawet tylko bierny, pozwala zredukować stres, odpręża, wywołuje pozytywne emocje. Korzystny efekt oddziaływania przyrody objawia się już w ciągu 3–5 minut obserwacji roślin, co ma wymierny wpływ na polepszenie samopoczucia nawet u ciężko chorych pacjentów. Ważna jest też jakość powietrza wokół szpitali i innych placówek medycznych. W Polsce wiele placówek znajduje się na obszarach, które nie spełniają norm w tym zakresie.

Dobrze więc, że zawiązała się Koalicja na Rzecz Rozwoju Zielonych Szpitali. Postuluje ona znaczne inwestycje w transformację energetyczną oraz dalszą transformację cyfrową. Popiera modernizację podmiotów leczniczych, także przy wsparciu specjalnych funduszy krajowych oraz ze środków unijnych lub innych.

Szpitale, które zdecydują się być „zielone”, powinny otrzymywać gratyfikacje, które wpłyną na ich konkurencyjność i atrakcyjność.

Dwa europejskie akty prawne będą stymulowały implementację standardów związanych ze zrównoważonym rozwojem:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w wybranych sektorach gospodarki (SFDR)
  • Dyrektywa Komisji Europejskiej w sprawie raportowania przez podmioty gospodarcze zagadnień dotyczących zrównoważonego rozwoju (CSRD

źródło: zdrowie.pap.pl, Beata Igielska
https://www.philips.pl/healthcare/resources/landing/sustainable-hospitals

Zagrożenia ekologiczne – dodatkowe informacje:

definicje, teorie, hipotezy, zjawiska:
antropocen, antropopresja, bezpieczeństwo ekologiczne, biologiczny potencjał Ziemi do regeneracji (biocapacity), bioremediacja, ekobójstwo (ekocyd), ekomodernizm, ekosystem sztuczny, ekoterroryzm, globalne zagrożenia ekologiczne, granice planetarne, hipoteza wypadających nitów (rivet popping), homogenocen, kapitalocen, katastrofy i klęski ekologiczne, katastrofy ekologiczne na świecie, klęski żywiołowe, masowe wymieranie, monokultura, komodyfikacja żywności (utowarowanie), plantacjocen, plastikoza, plastisfera (plastisphere), przeludnienie, stres cieplny, syndrom przesuwającego sią punktu odniesienia, szóste masowe wymieranie (szósta katastrofa), tragedia wspólnego pastwiska, utrata bioróżnorodności, Wielkie przyspieszenie, zielony anarchizm, zjawisko przedniej szyby

degradacja środowiska:
akwakultura, betonoza (betonowanie miast), choroby odzwierzęce, górnictwo morskie, hodowla zwierząt, melioracja, monokultura, niszczenie siedlisk, przełownie, przemysł wydobywczy, przyłów, rolnictwo, spadek liczebności owadów, turystyka masowa, wylesianie (deforestacja), wypalanie traw

ozon i ozonosfera (warstwa ozonowa):
dziura ozonowa, freon (CFC)

zanieczyszczenie środowiska:
azbest, beton, bisfenol A (BPA), eutrofizacja, farmaceutyki, handel emisjami zanieczyszczeń, kwaśny deszcz, mikroplastik, martwe strefy, nanoplastik, neonikotynoidy, niedopałki papierosów, odpady niebezpieczne, pestycydy, polichlorowane bifenyle (PCB), przemysł tekstylny (włókienniczy). sieci widma, sinice, składowiska odpadów (wysypiska śmieci), smog, sól drogowa, sztuczne ognie (fajerwerki, petardy), tworzywa sztuczne (plastik), Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, wycieki ropy naftowej, zakwaszenie wód (rzek, jezior, mórz i oceanów), zanieczyszczenie gleby, zanieczyszczenie hałasem, zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie światłem, zanieczyszczenie wody, związki per- i polyfluoroalkilowe (PFAS) – wieczne chemikalia

zmiany klimatu (kryzys klimatyczny):
blaknięcie (bielenie) raf koralowych, denializm klimatyczny (zaprzeczanie globalnemu ociepleniu), efekt cieplarniany, ekstremalne zjawiska, gazy cieplarniane, globalne ocieplenie, kryzys wodny, miejska wyspa ciepła (MWC), migracje gatunków, nawałnice, ocieplenie oceanu, wzrost poziomu mórz i oceanów, podtopienie, powódź, pożar lasu, przyducha, pustynnienie, susza, topnienie lodowców i lądolodów, topnienie lodu morskiego, trąba powietrzna, upał

klęski i katastrofy ekologiczne:
katastrofy jądrowe (nuklearne), katastrofy przemysłowe, największe katastrofy ekologiczne na świecie, największe katastrofy ekologiczne w Polsce, wycieki ropy naftowej

Czerwona księga gatunków zagrożonych, Czerwona Lista IUCN (The IUCN Red List):
gatunek wymarły (extinct EX), gatunek wymarły na wolności (extinct in the wild EW), gatunek krytycznie zagrożony (critically endangered CR), gatunek zagrożony (endangered EN), gatunek narażony gatunek wysokiego ryzyka (vulnerable VU), gatunek bliski zagrożenia (near threatened NT), gatunek najmniejszej troski (least concern LC)
Polska czerwona księga roślin, Polska czerwona księga zwierząt
gatunek inwazyjny (inwazyjny gatunek obcy IGO)

Poruszający i inspirujący do działania apel Davida Attenborough

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Możesz również wypić ze mną wirtualną kawę! Dorzucasz się w ten sposób do kosztów prowadzenia portalu, a co ważniejsze, dajesz mi sygnał do dalszego działania. Nad każdym artykułem pracuję zwykle do późna, więc dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła ;-)

Zapisz się na Newsletter i otrzymuj email z ekowiadomościami. Dodatkowo dostaniesz dostęp do specjalnego działu na stronie portalu, gdzie pojawiają się darmowe materiały do pobrania i wykorzystania. Poradniki i przewodniki, praktyczne zestawienia, podsumowania, wzory, karty prac, checklisty i ściągi. Wszystko czego potrzebujesz do skutecznej i zielonej rewolucji w twoim życiu. Zapisz się do Newslettera i zacznij zmieniać świat na lepsze.

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Scroll to Top