Zmiany klimatu i intensywne wycinki znacznie pogorszyły kondycję polskich lasów

Zmiany klimatu i intensywne wycinki znacznie pogorszyły kondycję polskich lasów
Pixabay / @ 44833

Prowadzone w ostatnich latach wycinki drzew w połączeniu ze zmianami klimatycznymi spowodowały, że polskie lasy stopniowo zaczęły tracić swoje funkcje ekologiczne, społeczne i gospodarcze. Aby je odtworzyć i umożliwić ekosystemom zaadaptowanie się do zmian klimatu, trzeba objąć je większą ochroną i wyłączyć sporą ich część z gospodarki leśnej – apelują naukowcy PAN.

Ochrona lasów musi polegać na wyłączaniu części lasów z funkcji produkcyjnej, musimy coraz bardziej rozdzielić tę funkcję lasów od tych pozostałych. Pociągnie to też za sobą konieczność bardziej racjonalnego gospodarowania surowcem drzewnym.

mówi dr hab. Wiktor Kotowski, profesor UW i członek Komitetu PAN ds. Kryzysu Klimatycznego

Zmiany klimatu już w tej chwili wpływają na funkcjonowanie ekosystemów leśnych, a w przyszłości ten wpływ znacznie się nasili. Zasięg występowania wielu gatunków się zmienia, a niektóre z nich stopniowo w ogóle znikają z polskich lasów. Coraz częstsze pożary, susze i huraganowe wiatry powodują zamieranie albo osłabiają drzewostany, które następnie padają ofiarą patogenów grzybowych oraz owadów liściożernych czy żerujących pod korą, takich jak kornik drukarz. Stopniowo zmienia się też tempo wzrostu drzew oraz struktura drzewostanów i runa leśnego.

W warunkach naturalnych lasy dostosowałyby się do tych zmian, natomiast w Polsce mamy lasy gospodarcze, w zdecydowanej większości są to drzewostany sztuczne, posadzone przez człowieka i one będą się mocno przekształcać. W pierwszej kolejności będzie to dotyczyć gatunków drzew iglastych, świerka i sosny. Lasy sosnowe i świerkowe, które są w tej chwili głównymi lasami produkcyjnymi, będą rosły szybciej, przez co będą też wcześniej się rozpadać i obumierać. Musimy mieć świadomość, że w Polsce w przyszłości, w ocieplającym się klimacie, będą głównie lasy liściaste. Musimy zaakceptować tę zmianę składu drzewostanów. W wielu przypadkach to będą drzewa o mniejszej przydatności z punktu widzenia wykorzystania drewna, dlatego będziemy musieli też zmienić sposób gospodarowania lasami.

tłumaczy prof. Wiktor Kotowski.

Ekspert wskazuje, że intensywna gospodarka leśna i prowadzone w ostatnich latach, bezprecedensowe wycinki pogłębiają zagrożenia związane ze zmianami klimatycznymi. W efekcie lasy stopniowo tracą swoje funkcje ekologiczne, społeczne i gospodarcze. Żeby je odtworzyć i umożliwić ekosystemom leśnym zaadaptowanie się do zmian klimatu, trzeba objąć je większą ochroną i wyłączyć sporą ich część z gospodarki leśnej. Zwłaszcza że wynika to również ze zobowiązań wobec Unii Europejskiej – dyrektyw środowiskowych oraz Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030.

W Polsce pod ochroną jest w tej chwili 1% lasów. Musimy wyłączyć z gospodarki drzewnej znacznie więcej, docelowo 20% i przywrócić wodę tam, gdzie lasy były zdrenowane.

podkreśla członek Komitetu PAN ds. Kryzysu Klimatycznego

W grudniu ub.r. 116 organizacji pozarządowych oraz Komitet PAN wystosowały apel do nowego Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Lasów Państwowych, wskazując w nim, że gospodarka leśna w Polsce dotąd była prowadzona w sposób niezrównoważony i wzywając do jak najszybszego wstrzymania wycinek. Jak podkreślili, należy bezzwłocznie ograniczyć lub wyeliminować wycinkę drzew (szczególnie liściastych) w obszarach chronionych (…) i najcenniejszych przyrodniczo oraz ustanowić moratorium na wycinkę drzew starych i starodrzewów leśnych.

W odpowiedzi MKiŚ poinformowało 8 stycznia br., że ogranicza wyręby przewidziane na 2024 rok w najważniejszych polskich lasach (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza Augustowska, Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park Krajobrazowy oraz okolice Iwonicza-Zdroju i Wrocławia). To działanie doraźne, które obejmuje czasowo 1,3% całości obszarów Lasów Państwowych. Jak poinformowała minister Paulina Hennig-Kloska, chodzi o ograniczenie wyrębów w najcenniejszych przyrodniczo fragmentach lasów – starodrzewiach w wieku 100–200 lat, lasach wodochronnych oraz górskich. W niektórych przypadkach starodrzewy, w których ograniczono prace, mają unikalne walory historyczne i kulturowe (np. bory augustowskie są niezbędne do kontynuowania tradycji bartnictwa). Część lasów, w których pozyskiwanie drewna zostanie ograniczone, otacza też wielotysięczne aglomeracje, jak Gdańsk, Wrocław czy Białystok, co ma szczególne znaczenie w adaptacji do zmieniającego się klimatu oraz retencjonowania wody, a przez to zabezpieczania obszarów miejskich przed powodziami.

Lasy retencjonują wodę, która następnie odparowuje, obniżając temperaturę i generując później opady, więc mikroklimatyczna rola lasów jest niezmiernie ważna. Poza tym lasy regulują też przepływ wody przez zlewnie. Jeżeli w lasach ta woda się retencjonuje, mamy mniej gwałtowne przepływy, mamy równiejsze stany wód w rzekach. Musimy też pamiętać, że lasy są jednym z najważniejszych pochłaniaczy dwutlenku węgla w przyrodzie. Rośliny pochłaniają CO2 w procesie fotosyntezy, a rozkładające się drewno na długo pozostawia węgiel w glebie. Natomiast środowiskowa rola lasów to po pierwsze siedlisko dla bardzo wielu gatunków roślin, zwierząt, grzybów, mikroorganizmów, a to jest ogromna część naszej rodzimej różnorodności biologicznej. Bez ochrony lasów nie ochronimy tych gatunków i rodzimej przyrody.

wyjaśnia prof. Wiktor Kotowski

Ekspert podkreśla, że dalsza, intensywna gospodarka leśna będzie powodować postępującą degradację funkcji lasów, dlatego konieczne jest ograniczenie wycinek. To zaś pociągnie za sobą konieczność bardziej racjonalnego gospodarowania surowcem drzewnym.

Powinniśmy jak najszybciej przestać wykorzystywać drewno w energetyce. To nie jest energetyka bezemisyjna, chociaż w kalkulacjach bywała dotąd traktowana jako odnawialne źródło energii, ale to się nie bilansuje, to drewno powstaje przez kilkadziesiąt lat, a później spalamy je w piecu bardzo szybko. Powinniśmy też przestać eksportować na wielką skalę drewno surowe. Eksport produktów drzewnych jest lepszym sposobem gospodarowania tym surowcem, a przy tym oznacza większe przychody dla budżetu. I po trzecie, bardzo wiele produktów, które w tej chwili są wykonywane z drewna, można wykonywać w oparciu o recykling materiałami drzewnymi. Jeżeli wdrożymy tę zasadę gospodarki obiegu zamkniętego, że odpady z drewna, w tym z deski, ale również wióry, kora, są powtórnie wykorzystywane, to zmniejszy się ilość surowego drewna potrzebnego w przemyśle drzewnym.

podkreśla członek Komitetu PAN ds. Kryzysu Klimatycznego

Jak poinformowało MKiŚ, ograniczenie wycinek zaplanowanych na 2024 rok nie będzie przekraczać 20–30% zaplanowanych wyrębów. Zmiany w takim właśnie przedziale dopuszczalne są w umowach z wykonawcami prac. Polecenie resortu nie zmieniło też obowiązujących planów urządzania lasu, a tym bardziej planów zadań ochronnych. Dotyczy jedynie wstrzymania pewnej części prac w lasach pełniących istotne funkcje społeczne i przyrodnicze. Obszary, na których wyręby zostaną w tym roku ograniczone, są to bowiem tereny planowanych parków narodowych, obszary Natura 2000, obszary chronionego krajobrazu i leśne kompleksy promocyjne.

Ochrona lasów musi polegać na wyłączaniu części lasów z funkcji produkcyjnej, musimy coraz bardziej rozdzielić funkcję produkcyjną od pozostałych funkcji lasów. Stare lasy, starodrzewy, lasy wodochronne i lasy na mokradłach, na glebach organicznych powinny być w miarę możliwości jak najszybciej wyłączane z funkcji produkcyjnych, z uprawy drzew z przeznaczeniem na drewno, bo tam najważniejsze są funkcje pozaprodukcyjne. Wyłączanie oznacza de facto wzięcie pod jakąś formę ochrony obszarowej. To mogą być znane nam formy, jak parki narodowe i rezerwaty, ale również nowe formy ochrony przyrody. Do tego też skłania nas unijne prawo o odbudowie przyrody, Nature Restoration Law, które wymaga, aby powstawały jakieś formy ochrony obszarowej, które będą zapewniać przywrócenie ekosystemowych funkcji lasów i innych ekosystemów bogatych w węgiel.

tłumaczy prof. Wiktor Kotowski

Z badań opublikowanych w marcu 2023 roku przez Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot wynika, że 75% Polek i Polaków domaga się zwiększenia powierzchni lasów, na których nie prowadzi się wycinek, a 78% uważa, że priorytetem Lasów Państwowych powinna być ochrona przyrody.

Rząd zapewnia, że ochrona lasów to jeden z jego priorytetów. Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało, że pracuje nad systemowym rozwiązaniem, mającym na celu uwzględnienie oczekiwań społecznych oraz kwestii klimatycznych i gospodarczych w obecnych i przyszłych planach dotyczących lasów. Ma ono powstać w wyniku konsultacji ze wszystkimi stronami, w tym m.in. leśnikami, organizacjami pozarządowymi, naukowcami, przedstawiciel

źródło: newseria.pl

Ekologia, przyroda, środowisko – dodatkowe informacje:
agrocenoza, agroleśnictwo, atmosfera, biocenoza, biodegradacja, biofilia, biofobia, biologia, biom, bioróżnorodność, biosfera, biotop, błękitna planeta Ziemia, czwarta przyroda, drzewa, ekologia, ekoaktywizm, ekologizm, ekopolityka, ekosystem, ekozofia, eukarionty, ewolucja, fauna, fitocenoza, flora, gatunek, geosfera, habitat, hydrosfera, kalendarz ekologiczny, kalendarium wydarzeń ekologicznych, klimaks, koszenie trawników, krajobraz, las pierwotny, litosfera, łąka, mała retencja, martwe drewno, miedza, mikroorganizm, mokradło, natura, obszary siedliskowe, ochrona bierna, ochrona czynna, ochrona przyrody, ochrona środowiska, oczyszczanie ścieków, organizm, pastwisko, park ciemnego nieba, pedosfera, populacja, powłoka ziemska, prawa zwierząt, przyroda, reintrodukcja, renaturalizacja, rekultywacja, renaturyzacja, restytucja, retencja, rewitalizacja, rolnictwo ekologiczne, rolnictwo ekstensywne, sieć troficzna, siedlisko, sozoligia, stanowisko, starodrzew, struktura ekosystemu, sukcesja, środowisko: przyrodnicze (naturalne), antropogeniczne, sztuczne, zdegradowane, torfowisko, trzeci krajobraz, turystyka ekologiczna, woda, wszechświat, zadrzewienia śródpolne, zasoby naturalne, Ziemia, zoocenoza, życie

formy ochrony przyrody w Polsce:
Obszar Natura 2000, obszar chronionego krajobrazu, ochrona gatunkowa roślin zwierząt i grzybów, park krajobrazowy, park narodowy, pomnik przyrody, rezerwat przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo–krajobrazowe

ekologiczne idee:
filozofia Leave No Trace, kodeks (dekalog) podróżnika, głęboka ekologia, Hipoteza Gai, Wildlife Selfie Code

konwencje, traktaty, konferencje, święta:
Agenda 21
Dyrektywy ws. jakości powietrza (AAQD)
Konwencją Helsińską HELCOM (Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku)
Konwencja Jamajska (Konwencja Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza)
Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk – Konwencja Berneńska
Konwencja Londyńska (Konwencja o zapobieganiu zanieczyszczeniu mórz przez zatapianie odpadów i innych substancji)
Konwencja MARPOL (Międzynarodowa Konwencja o Zapobieganiu Zanieczyszczaniu Morza Przez Statki)
Konwencją Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza (United Nations Convention on the Law of the Sea, UNCLOS)
Konwencja o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt – Konwencja Bońska CMS
Konwencja o różnorodności biologicznej CBD
Konwencja Ramsarska
Konferencja i deklaracja Sztokholmska ONZ
Konwencja Waszyngtońska CITIES
Konwencja Wiedeńska w Sprawie Ochrony Warstwy Ozonowej
Konwencja w Sprawie Ochrony i Lista Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody IUCN
Nature Restoration Law
Porozumienie o ochronie populacji europejskich nietoperzy EUROBATS
Porozumienie o ochronie małych waleni Bałtyku Północno-Wschodniego Atlantyku Morza Irlandzkiego i Morza Północnego ASCOBANS
Porozumienie Paryskie
Protokół z Kioto
Protokół z Montrealu (Protokół Montrealski)
Ramowa dyrektywa wodna
Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu UNFCCC
Strategia Różnorodności Biologicznej w UE do 2030
Szczyt Ziemi 1992 (Earth Summit 1992)
Szczyt Ziemi 2002 (The World Summit on Sustainable Development)
Światowy Dzień Środowiska
Traktat o przestrzeni kosmicznej (Outer Space Treaty)

Dziękuję, że przeczytałaś/eś powyższe informacje do końca. Jeśli cenisz sobie zamieszczane przez portal treści zapraszam do wsparcia serwisu poprzez Patronite.

Możesz również wypić ze mną wirtualną kawę! Dorzucasz się w ten sposób do kosztów prowadzenia portalu, a co ważniejsze, dajesz mi sygnał do dalszego działania. Nad każdym artykułem pracuję zwykle do późna, więc dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła ;-)

Zapisz się na Newsletter i otrzymuj email z ekowiadomościami. Dodatkowo dostaniesz dostęp do specjalnego działu na stronie portalu, gdzie pojawiają się darmowe materiały do pobrania i wykorzystania. Poradniki i przewodniki, praktyczne zestawienia, podsumowania, wzory, karty prac, checklisty i ściągi. Wszystko czego potrzebujesz do skutecznej i zielonej rewolucji w twoim życiu. Zapisz się do Newslettera i zacznij zmieniać świat na lepsze.

Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się pisząc maila na adres: informacje@wlaczoszczedzanie.pl

Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu Włącz oszczędzanie

Scroll to Top