Uniwersytet Jagielloński jest pierwszą szkołą wyższą, która podpisała Pakt „Uczelnie bez plastiku”, którego celem jest ograniczanie i stopniowa eliminacja jednorazowych opakowań zawierających tworzywa sztuczne w działalności podmiotów funkcjonujących na terenie uczelni. Dokument podpisano 20 października 2026 roku podczas uroczystości w Collegium Novum w Krakowie. Inicjatywa obejmuje również przeciwdziałanie greenwashingowi, promowanie rzetelnej komunikacji środowiskowej oraz edukację ekologiczną.
Podczas uroczystości dokument podpisali prof. dr hab. Piotr Jedynak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz Andrzej Nartowicz, prezes Fundacji Puravi, jednego z inicjatorów Paktu.
Pakt zakłada stopniowe ograniczanie jednorazowych opakowań zawierających tworzywa sztuczne, rozwijanie rozwiązań wielokrotnego użytku oraz większą przejrzystość informacji o produktach oferowanych na terenie uczelni. Dotyczy to między innymi działalności gastronomicznej, automatów vendingowych i organizacji wydarzeń.
Wiarygodność deklaracji środowiskowych
Jednym z założeń Paktu jest przeciwdziałanie greenwashingowi, czyli wprowadzającemu w błąd przedstawianiu produktów lub działań jako bardziej przyjaznych środowisku, niż wynika to z dostępnych dowodów.
Na rynku stosowane są określenia takie jak „ekologiczny”, „biodegradowalny” czy „kompostowalny”. Deklaracje dotyczące właściwości produktów powinny mieć potwierdzenie w odpowiednich badaniach i dokumentacji. Ma to znaczenie również dla uczelni, które korzystają z usług zewnętrznych przedsiębiorstw i podejmują decyzje zakupowe.
Pakt zachęca do weryfikowania informacji przekazywanych przez dostawców, w tym dotyczących składu opakowań, ich właściwości i zgodności z obowiązującymi przepisami. Ma to pomagać uczelniom w wyborze produktów na podstawie sprawdzalnych danych.
Podczas uroczystości Andrzej Nartowicz przedstawił cele inicjatywy oraz znaczenie współpracy środowiska akademickiego z przedsiębiorcami. Fundacja Puravi pełni funkcję koordynatora Paktu.
Ograniczanie odpadów i rozwiązania wielokrotnego użytku
Pakt wskazuje na potrzebę ograniczania ilości powstających odpadów, zwłaszcza jednorazowych opakowań. Wśród proponowanych działań znajdują się rozwiązania wielokrotnego użytku i ponownego napełniania, a także uwzględnianie właściwości środowiskowych produktów przy ich zakupie.
Zastąpienie plastikowego opakowania produktem wykonanym z innego materiału nie zawsze prowadzi do zmniejszenia obciążenia środowiska. Znaczenie mają między innymi surowce wykorzystywane do produkcji, trwałość opakowania, sposób jego użytkowania oraz zagospodarowanie po zużyciu.
Dokument uwzględnia również bezpieczeństwo żywności, dostępność usług oraz autonomię uczelni. Ma charakter dobrowolnej deklaracji określającej kierunki współpracy i działań związanych z ograniczaniem jednorazowych opakowań.
Edukacja i codzienne praktyki na uczelni
Ważną częścią inicjatywy jest edukacja. Podczas uroczystości głos środowiska naukowego przedstawiła prof. dr hab. Małgorzata Grodzińska-Jurczak z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Założenia Paktu odnoszą się również do codziennego funkcjonowania uczelni. Sposób organizacji usług, dostępność rozwiązań wielokrotnego użytku oraz podejmowane działania edukacyjne mogą wpływać na nawyki studentów i pracowników. Uczelnie prowadzą także badania i kształcą przyszłych specjalistów, którzy będą podejmować decyzje dotyczące produktów, gospodarki odpadami i ochrony środowiska.
Podpisanie dokumentu otwiera możliwość dalszej współpracy wokół jego założeń. Praktyczne efekty inicjatywy będą zależały od rozwiązań wprowadzanych przez uczelnię oraz podmioty prowadzące działalność na jej terenie.
źródło: materiały prasowe UJ
📩 Zapisz się na newsletter
Chcesz być na bieżąco z ekologicznymi treściami? Dołącz do newslettera i otrzymuj artykuły, poradniki oraz darmowe materiały do pobrania prosto na swoją skrzynkę. Dzięki nim łatwiej wprowadzisz ekologiczne zmiany w swoim życiu.
☕ Wesprzyj portal
Każdy artykuł to godziny pracy i poszukiwania rzetelnych informacji. Jeśli cenisz to, co robię, możesz postawić mi wirtualną kawę albo zostać Patronem na Patronite. Twoja pomoc daje mi siłę, by rozwijać portal, a dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła.
