Nawet umiarkowane sztuczne światło docierające nocą do powierzchni jeziora może zmieniać rozmieszczenie ryb i zooplanktonu oraz zakłócać naturalne migracje organizmów w toni wodnej. Badania naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego pokazują, że światło nie musi zmniejszać liczebności zooplanktonu, aby wpływać na relacje między drapieżnikami i ich ofiarami.
Wpływ zanieczyszczenia światłem jest dobrze udokumentowany w ekosystemach lądowych. Nocne oświetlenie może zaburzać aktywność owadów, zwiększać ich śmiertelność w pobliżu źródeł światła oraz zmieniać relacje między drapieżnikami i ofiarami.
Coraz więcej badań pokazuje jednak, że podobne problemy dotyczą także środowisk wodnych. W jeziorach światło jest nie tylko sygnałem pory dnia. Dla wielu organizmów stanowi również informację o ryzyku spotkania drapieżnika.
Zooplankton ma w otwartej toni wodnej niewiele możliwości ukrycia się przed rybami. Jedną z najważniejszych strategii obronnych jest więc przemieszczanie się między różnymi głębokościami.
W ciągu dnia wiele organizmów schodzi głębiej, gdzie jest trudniejsze do zauważenia. Nocą część gatunków migruje ku powierzchni, aby korzystać z zasobów znajdujących się w górnych warstwach wody przy mniejszym ryzyku wykrycia przez ryby polujące wzrokowo.
Sztuczne światło może zaburzać ten rytm.
Eksperyment w jeziorze Roś
Naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego przeprowadzili badania w jeziorze Roś na Pojezierzu Mazurskim. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”.
Eksperyment prowadzono w zatoce o głębokości około siedmiu metrów. Badacze przeprowadzili dwie sześciodniowe kampanie w pobliżu nowiu, aby ograniczyć wpływ naturalnego światła Księżyca.
Natężenie sztucznego światła przy powierzchni wynosiło około 4-15 luksów. Było więc wyraźnie większe niż podczas naturalnej nocy, ale wielokrotnie niższe niż w dzień.
Po włączeniu światła ryby zaczynały tworzyć gęste skupiska w przypowierzchniowej warstwie wody. W dzień oraz podczas naturalnie ciemnej nocy podobnego skupienia nie obserwowano. Sztuczne oświetlenie zmieniało więc przestrzeń, w której drapieżniki i ich potencjalne ofiary mogły się spotykać.
Zooplankton schodził głębiej
Najbardziej wyraźne różnice stwierdzono u larw wodzienia Chaoborus flavicans oraz dużych wioślarek, szczególnie Daphnia longispina. Podczas sztucznie oświetlonej nocy organizmy te przebywały głębiej niż w warunkach naturalnej ciemności.
Znaczenie miała również wielkość osobników. Przy sztucznym świetle większe organizmy silniej ograniczały korzystanie z przypowierzchniowych warstw wody. Ma to ekologiczne uzasadnienie: duże osobniki są zazwyczaj lepiej widoczne dla ryb polujących wzrokowo, a więc bardziej narażone na atak.
Sztuczne światło może dodatkowo zwiększać to ryzyko, ponieważ powierzchniowe warstwy wody przestają być nocą równie bezpieczne jak w naturalnej ciemności.
Zmiany dotyczą również samic z jajami
Wyraźne różnice zaobserwowano także w rozmieszczeniu samic noszących jaja. W warunkach sztucznego oświetlenia samice czterech analizowanych gatunków – Bosmina longirostris, Eubosmina thersites, Daphnia cucullata i Daphnia longispina – przebywały głębiej niż podczas naturalnie ciemnej nocy.
Może mieć to znaczenie dla funkcjonowania populacji, ponieważ zmiana zachowania dotyczy osobników bezpośrednio zaangażowanych w rozród.
Badanie pokazuje, że sztuczne światło nie musi prowadzić do bezpośredniego spadku liczebności organizmów, aby zmieniać funkcjonowanie ekosystemu. Wystarczy, że wpływa na ich rozmieszczenie, migracje i ryzyko spotkania drapieżnika.
Jak ograniczać zanieczyszczenie światłem nad wodą
Autorzy badania wskazują, że ograniczanie światła docierającego do zbiorników wodnych może być jednym z elementów ochrony ich ekosystemów. Pomóc może m.in. odpowiednie osłanianie źródeł światła, kierowanie strumienia wyłącznie tam, gdzie jest potrzebny, skracanie czasu oświetlenia oraz ograniczanie niepotrzebnego rozpraszania światła nad wodą.
źródło: naukawpolsce.pl, Ewelina Krajczyńska-Wujec
📩 Zapisz się na newsletter
Chcesz być na bieżąco z ekologicznymi treściami? Dołącz do newslettera i otrzymuj artykuły, poradniki oraz darmowe materiały do pobrania prosto na swoją skrzynkę. Dzięki nim łatwiej wprowadzisz ekologiczne zmiany w swoim życiu.
☕ Wesprzyj portal
Każdy artykuł to godziny pracy i poszukiwania rzetelnych informacji. Jeśli cenisz to, co robię, możesz postawić mi wirtualną kawę albo zostać Patronem na Patronite. Twoja pomoc daje mi siłę, by rozwijać portal, a dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła.
