Ochrona żubrów wymaga nie tylko odbudowy populacji, ale też dialogu z mieszkańcami

Ochrona żubrów wymaga nie tylko odbudowy populacji, ale też dialogu z mieszkańcami
Pixabay / @ artellliii72

Skuteczna ochrona żubrów nie kończy się na odbudowie ich populacji. Badania prowadzone w województwie zachodniopomorskim pokazują, że równie ważne są relacje z mieszkańcami, ograniczanie szkód oraz uwzględnianie obaw osób, które na co dzień żyją w sąsiedztwie tych zwierząt.

Naukowcy analizowali postawy mieszkańców sześciu gmin, na których terenie występują wolno żyjące stada żubrów. W badanym okresie liczebność lokalnej populacji wzrosła ze 184 do 265 osobników.

Żubry nie występowały na tym obszarze przez ponad sto lat. Zostały ponownie sprowadzone w 1980 roku, a od 2014 roku ich populacja była powiększana w ramach projektu LIFE_BISON_NW_PL. Wyniki badań opisano w czasopiśmie „Ecology and Society”.

Rolnicy i leśnicy częściej dostrzegali problemy

Badanie przeprowadzono w dwóch etapach – w 2015 i 2018 roku. Zebrano odpowiednio 142 i 170 ankiet. W obu etapach uczestniczyły różne osoby, dlatego badanie nie pokazuje zmian poglądów tych samych respondentów w czasie.

Ankietowani reprezentowali różne grupy zawodowe i społeczne, m.in. rolników, myśliwych, pracowników Lasów Państwowych, samorządowców, organizacje pozarządowe, doradztwo rolnicze oraz osoby związane z ochroną przyrody i edukacją.

Najczęściej wskazywanym problemem były szkody w uprawach. Respondenci zwracali też uwagę na ryzyko kolizji drogowych, obawy o bezpieczeństwo ludzi oraz szkody w lasach.

Bardziej krytyczne opinie częściej wyrażali rolnicy i pracownicy Lasów Państwowych, czyli grupy, które mają z żubrami bezpośredni kontakt. Negatywne nastawienie częściej występowało również u osób regularnie spotykających te zwierzęta.

Żubr może być jednocześnie problemem i atrakcją

Z analiz wynika jednak, że ogólny stosunek respondentów do żubrów był pozytywny. W 2018 roku 84% badanych deklarowało, że spotkało żubra na wolności, a 82% wiedziało, gdzie w pobliżu miejsca zamieszkania przebywają te zwierzęta.

Większość respondentów dostrzegała także pozytywne aspekty ich obecności. Żubr był postrzegany jako cenny element przyrody, symbol regionu i atrakcja turystyczna. Wraz ze wzrostem liczebności populacji zwiększyła się również liczba wskazań na możliwe korzyści związane z turystyką. Badanie pokazuje więc, że te same osoby mogą jednocześnie dostrzegać wartość obecności żubrów i obawiać się konkretnych strat.

Większa wiedza nie oznacza większej akceptacji

Programowi reintrodukcji towarzyszyły działania edukacyjne i informacyjne. Mieszkańcy mieli dostęp do aktualnych danych o stadach, m.in. poprzez stronę Dzika Zagroda, a także do osób przeszkolonych do działania w sytuacjach konfliktowych.

Między 2015 a 2018 rokiem wzrosła wiedza respondentów na temat żubrów, ich lokalizacji i możliwości uzyskiwania informacji. Więcej osób dostrzegało również potencjalne korzyści turystyczne oraz pozytywny wpływ projektu na ochronę przyrody i atrakcyjność regionu.

Jednocześnie zmalało poparcie dla dalszego zwiększania liczebności populacji żubrów. Częściej pojawiała się także opinia, że zwierzęta powinny pozostawać w większej odległości od ludzkich domów.

To jeden z najważniejszych wniosków badania: większa wiedza o gatunku i świadomość korzyści z jego ochrony nie muszą automatycznie prowadzić do większej akceptacji dla dalszego wzrostu liczby zwierząt w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi.

Ochrona wymaga stałego zarządzania konfliktami

Autorzy publikacji wskazują, że ochrona dużych dzikich ssaków powinna obejmować nie tylko działania przyrodnicze, ale również społeczne. Znaczenie mają m.in. sprawne systemy rekompensat za szkody rolnicze, rozwiązania ograniczające niszczenie upraw, takie jak ogrodzenia i strefy buforowe, oraz działania poprawiające bezpieczeństwo na drogach.

Badacze zwracają też uwagę na rozwój turystyki przyrodniczej, która może zwiększać ekonomiczne korzyści lokalnych społeczności z obecności żubrów. Istotne jest również włączanie mieszkańców, zwłaszcza rolników, w podejmowanie decyzji dotyczących ochrony przyrody.

Współpraca administracji, samorządów, naukowców i lokalnych interesariuszy może pomagać w ograniczaniu konfliktów i wypracowywaniu zasad współistnienia. Zdaniem autorów badania edukacja i dialog powinny mieć charakter stały, a nie jednorazowy.

Wyniki z województwa zachodniopomorskiego pokazują, że wzrost liczebności dużych dzikich zwierząt może odbywać się bez eskalacji konfliktów, ale wymaga uwzględniania obaw i problemów mieszkańców.

źródło: naukawpolsce.pl, Anna Ślązak


📩 Zapisz się na newsletter
Chcesz być na bieżąco z ekologicznymi treściami? Dołącz do newslettera i otrzymuj artykuły, poradniki oraz darmowe materiały do pobrania prosto na swoją skrzynkę. Dzięki nim łatwiej wprowadzisz ekologiczne zmiany w swoim życiu.

☕ Wesprzyj portal
Każdy artykuł to godziny pracy i poszukiwania rzetelnych informacji. Jeśli cenisz to, co robię, możesz postawić mi wirtualną kawę albo zostać Patronem na Patronite. Twoja pomoc daje mi siłę, by rozwijać portal, a dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła.

Przewijanie do góry