Wraz z towarami przewożonymi statkami, ciężarówkami i samolotami przemieszczają się także owady. Jeśli po dotarciu w nowe miejsce znajdą odpowiednie warunki do życia i rozmnażania, mogą utworzyć trwałą populację, a część z nich z czasem stać się gatunkami inwazyjnymi.
Przykładem takiego „pasażera na gapę” jest motyl Olepa schleini, którego osobnik najprawdopodobniej przedostał się statkiem z Indii na Komory – archipelag położony między Madagaskarem a Afryką. Na miejscu biolog współpracujący z naukowcami z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN znalazł liczne gąsienice tego gatunku. Wyniki analiz opublikowano w czasopiśmie „Annales Zoologici”.
Motyl z Azji pojawił się na Komorach
Niedźwiedziówki występują na całym świecie, ale rodzaj Olepa związany jest z południowo-wschodnią Azją. Gatunek Olepa schleini opisano w 2005 roku w Izraelu. W Afryce wcześniej go nie stwierdzano.
Gąsienice znaleziono na rączniku pospolitym, czyli rycynusie. Niektóre gatunki z rodzaju Olepa są znane jako potencjalnie poważne szkodniki tej rośliny, uprawianej w wielu krajach Afryki i Azji dla oleju pozyskiwanego z nasion.
Zdaniem dr. hab. Łukasza Przybyłowicza istnieje ryzyko, że jeśli gatunek przedostanie się dalej na kontynent afrykański, może stać się tam gatunkiem inwazyjnym i potencjalnym szkodnikiem rycynusu.
Podróż statkiem mogła trwać kilka tygodni
Badacze przypuszczają, że owad został zawleczony drogą morską. Gąsienice mogły przedostać się na statek w Indiach, następnie przepoczwarczyć się i w tej postaci przetrwać kilkutygodniową podróż na Komory.
Sam proces rozszerzania zasięgu przez gatunki jest naturalny. Różnica polega jednak na tempie. W warunkach naturalnych przemieszczanie się zwierząt i zasiedlanie nowych obszarów może trwać bardzo długo. Globalny transport pozwala natomiast pokonywać tysiące kilometrów w ciągu dni lub tygodni, znacznie przyspieszając przekraczanie barier geograficznych.
Zawleczony gatunek nie musi od razu stać się inwazyjny
Dr Marcin Wiorek zwraca uwagę, że na świecie znanych jest obecnie ponad 7 tys. naturalizowanych gatunków owadów. Naturalizacja oznacza, że gatunek wprowadzony poza swój pierwotny zasięg zdołał utworzyć trwałą populację.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że stanie się gatunkiem inwazyjnym. Według wyników przytaczanych przez badacza sukces inwazyjny może osiągać nawet około 25% introdukowanych gatunków bezkręgowców i do 50% introdukowanych gatunków kręgowców.
Na możliwość rozwoju populacji wpływają m.in. warunki klimatyczne, dostępność pokarmu oraz brak naturalnych wrogów w nowym środowisku.
Ćma bukszpanowa pokazuje, jak szybko może postępować ekspansja
Przykładem owada, który szybko rozprzestrzenił się w Polsce, jest ćma bukszpanowa (Cydalima perspectalis). Po raz pierwszy stwierdzono ją w kraju w 2012 roku w Michałkowej koło Zagórza Śląskiego. Obecnie występuje praktycznie w całej Polsce tam, gdzie rosną bukszpany.
Tak szybka ekspansja pokazuje, jak skutecznie niektóre gatunki mogą zajmować nowe obszary po przekroczeniu wcześniejszych barier geograficznych.
Globalny transport zwiększa liczbę przypadkowych introdukcji
Przypadek Olepa schleini wpisuje się w szerszy problem przemieszczania organizmów wraz z handlem i transportem. Nie każda introdukcja prowadzi do inwazji, ale im częściej gatunki są przypadkowo przewożone poza naturalny zasięg, tym większa jest szansa, że część z nich znajdzie warunki pozwalające na trwałe zadomowienie.
Badania nad takimi przypadkami pomagają śledzić drogi rozprzestrzeniania się gatunków i wcześniej oceniać potencjalne zagrożenia dla lokalnych ekosystemów i upraw.
Naukowcy z ISEZ PAN prowadzą również badania nad niedźwiedziówkami Madagaskaru. W wyniku analiz opisali siedem nowych rodzajów i pięć nowych gatunków tej grupy.
Na świecie znanych jest obecnie około 150 tys. gatunków motyli, a każdego roku opisywanych jest kilkaset kolejnych. W Polsce występuje ponad 3 tys. gatunków motyli, a co roku po raz pierwszy odnotowuje się kolejne.
źródło: naukawpolsce.pl, Agnieszka Kliks-Pudlik
📩 Zapisz się na newsletter
Chcesz być na bieżąco z ekologicznymi treściami? Dołącz do newslettera i otrzymuj artykuły, poradniki oraz darmowe materiały do pobrania prosto na swoją skrzynkę. Dzięki nim łatwiej wprowadzisz ekologiczne zmiany w swoim życiu.
☕ Wesprzyj portal
Każdy artykuł to godziny pracy i poszukiwania rzetelnych informacji. Jeśli cenisz to, co robię, możesz postawić mi wirtualną kawę albo zostać Patronem na Patronite. Twoja pomoc daje mi siłę, by rozwijać portal, a dobra, mocna kawa wcale nie jest taka zła.
