fbpx

Dust Bowl – intensywna eksploatacja rolniczych gruntów w Stanach Zjednoczonych

Burza pyłowa w Teksasie w roku 1935
Burza pyłowa w Teksasie w roku 1935 / @ Public domain

lata 30 XX wieku – Stany Zjednoczone – Dust Bowl – intensywna eksploatacja rolniczych gruntów

Dust Bowl to okres (lata 1931–1938), określany jako brudne lata trzydzieste (Dirty Thirties), w którym dziewiętnaście stanów na obszarze Wielkich Równin w Stanach Zjednoczonych zostało dotkniętych katastrofą ekologiczną spowodowaną wieloletnią suszą, intensywną eksploatacją rolniczą gruntów i silną erozją gleby.

Południowe Wielkie Równiny, pokrywające część Teksasu, Nowego Meksyku, Oklahomy, Colorado, Kansas i Nebraski były trawiastymi równinami, pokrytymi mocną darnią. Była to zwarta okrywa, składającą się głównie z trawy silnie związanej korzeniami z wierzchnią warstwą gleby.

Wytworzona przez tysiące lat cienka warstwa gleby, dzięki korzeniom traw była w stanie oprzeć się gwałtownym wiatrom i okresowym suszom. Na równinach przez wieki pasły się stada bizonów, a później bydła hodowlanego.

Właściciele ziemscy chcieli wzrostu ich wartości, co można było osiągnąć przez sprzedaż gruntów pod uprawę. Dokładali zatem wszelkich starań, aby przekonać przyszłych rolników, że tereny te pomimo niewielkiej ilości opadów, świetnie nadają się na uprawę roślin. Miejscowi hodowcy mówili, że to szaleństwo, aby orać i niszczyć cienką warstwę ścisłej i wytrzymałej darni, że tereny nadają się tylko dla trawy i hodowli bydła. Nikt ich nie słuchał.

Przez okres lat 20-tych, w którym opady były powyżej normy, wszystko wydawało się działać prawidłowo. Farmerzy obsiewali pola i zarabiali pieniądze. Nie stosowali jednak płodozmianu, nie pozwalali areałom odpocząć. Stosowali w zamian coraz głębszą orkę i intensywne wypasanie bydła.

Po latach, trawy porastające dawniej prerie i zatrzymujące wilgoć po opadach zostały wykorzenione, a wierzchnia warstwa gleby wystawiona na erozję. Kiedy na początku lat 30. nadeszła susza, silny wiatr zaczął porywać rozoraną, luźną i suchą ziemi. To ułatwiało powstawanie bezwodnych, morderczych burz pyłowych zwanych dusterami.

Brudne lata trzydzieste (Dirty Thirties) zaczęły się latem 1931 roku. Gnane wiatrem czarne chmury niosły tumany pyłu. W roku 1932 przez Wielkie Równiny przeszło 14 dusterów, w 1933 roku już 38. Do roku 1934 ponad 100 milionów hektarów straciło wierzchnią, żyzną warstwę gruntów, która w postaci pyłu została rozwiana na obszarze setek kilometrów. Burze pyłowe docierały do Bostonu, Hartfordu, Nowego Jorku, a nawet do statków 500 kilometrów od brzegu.

Apogeum nastąpiło w Czarną Niedzielę 14 kwietnia 1935 roku. Wielka chmura ruszyła z szybkością 100 km/h z Oklahomy docierając do Kanady i wybrzeża Atlantyku.

Zniszczony obszar sięgnął 40 milionów hektarów, obszar równy blisko połowie powierzchni Polski został zrujnowany, a pozbawieni domów i ziemi rolnicy ruszyli w poszukiwaniu pracy, dołączając do tych, których dotknął Wielki Kryzys Ekonomiczny.

Pozostali starali się przeżyć w tych ciężkich warunkach. Stałe oddychanie powietrzem przesyconym drobnymi cząsteczkami pyłu było podobne do życia w kopalni węgla, wilgotne szmaty w oknach niewiele pomagały. Rolnicy zaczęli zapadać na pylicę, dzieci umierały na zapalenie płuc, zwierzęta hodowlane dusiły się na śmierć.

Dopiero wtedy podjęły działania władze federalne. Kongres przegłosował ustawę o ochronie ziemi i wprowadził programy szkoleniowe dla rolników.

W roku 1938 zaczęły się intensywne opady deszczów, które zakończyły klęskę ekologiczną i okres dusterów.

Przewiń do góry
X