fbpx

Angkor – upadek państwa Khmerów i największego miasta świata

XV wiek - Angkor - upadek państwa Khmerów i największego miasta świata

XV wiek – Angkor – upadek państwa Khmerów i największego miasta świata

Angkor to nazwa stosowana dla istniejącego w okresie od 802 do 1432 roku, Imperium Angkoru lub Imperium Państwa Khmerów. Nazwą tą określa się również zabytkowy kompleks miejski pozostały po dawnej stolicy Imperium Khmerskiego.


Angkor największym miastem świata w epoce przedindustrialnej

Kompleks Angkor wpisany jest na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO i uważany za największe zurbanizowane miasto na świecie w okresie sprzed rewolucji przemysłowej. Szacuje się że w Angkorze mieszkało aż 750 tysięcy ludzi.

Uczeni sporządzili listę domniemanych przyczyn upadku Angkoru, obejmującą najazdy i wojny, zmianę wierzeń religijnych i zwrot ku handlowi morskiemu.

Nowe metody badań oparte o zdjęcia lotnicze i laserową technologię mapowania LiDaR (Light Detection and Ranging), satelitarne (tzw. kosmiczna archeologia) oraz wykopaliska, sugerują nową teorię. Nadmierny rozwój miasta wywołał ekologiczną katastrofę, która doprowadziła do upadku Angkoru. Cywilizacja Khmerów nauczyła się poskramiać przyrodę, sezonowe susze i powodzie, a potem upadła, gdy przestała panować nad wodą, najważniejszym ze swoich zasobów.

Angkor stał się prawdziwą potęgą dzięki rozbudowanemu systemowi kanałów i zbiorników, który pozwalał gromadzić wodę w miesiącach suchych i pozbywać się jej nadmiaru w sezonie deszczowym. Możliwość odpowiedniego gospodarowania wodą zapewniała królestwu Khmerów rozwój rolnictwa, rekordowych zbiorów ryżu, a co za tym idzie dobrobyt i rozrost imperium.

Według naukowców cały obszar Angkoru został sztucznie stworzony przez człowieka. Przez stulecia niewolnicy i robotnicy zbudowali setki kilometrów kanałów, grobli, tam i zbiorników (tzw. baray). Wykorzystując naturalne różnice nachylenia terenu, system ten przejmował wodę z rzek i kierował ją do sztucznie stworzonych zbiorników. W letnie miesiące monsunowe kanały przelewowe odprowadzały nadmiar wody. Po ustaniu opadów w porze suchej, kanały rozprowadzały zmagazynowaną wodę, a cały system stabilizował wody powierzchniowe i gruntowe.

Dzięki systemowi irygacyjnemu w okolicach Angkor ryż zbierano nawet cztery razy w roku (w pozostałej części Azji robiono to tylko raz), powiększano zbiory i unikano głodu. Kanały tworzyły też wygodną sieć komunikacyjną, dawały możliwość kierowania przepływem wody i ochrony przed powodziami. Khmerowie mogli więc wejść na wyższy poziom cywilizacyjny, a przejawem tego była budowa wzbudzających zachwyt świątyń.

Upadek największego miasta świata

Według najnowszych badań gdy w latach 1300-1850 roku Europe dotknęła Mała epoka lodowa, również Azja Południowo-wschodnia doświadczyła klimatycznych zaburzeń związanych z zakłóceniem rytmu monsunów.

Angkor Wat
Pixabay / @ StjepanPalajsa

Do tego okresu każdej wiosny monsun wiejący znad Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego regularnie przynosił nad kontynent azjatycki obfite opady deszczu. Od tych niezawodnych dostaw wody zależał los żyjących tam ludzi. Gdy klimatyczna pompa uległa awarii region dotknęły przedłużające się susze, przerywane gwałtownymi ulewami, które mogły zrujnować system wodny. Naukowcy podejrzewają również, że system zaczął być tak rozległy i skomplikowany, że Khmerowie przestali nad nim umiejętnie panować.

Rozrastające się przez kilkaset lat miasto potrzebowało coraz więcej pól, dlatego rolnicy zajmowali nowe tereny, wycinając okoliczne lasy. Miasta konstruowano z drewna, bo kamień i cegły były zarezerwowane dla budowli sakralnych. Niekontrolowane wylesianie doprowadziło do erozji i wyjałowienia gleby. Wymywana przez obfite opady gleba zamulała kanały. Zbiorniki zamieniały się w bagno, a następnie wysychały.

Coraz dłuższe pory suche przeplatane potężnymi powodziami doprowadziły w końcu do klęski głodu, wojen o pożywienie i upadek imperium.

Angkor
Pixabay / @ jameswheeler

Angkor – świątynie pośród dżungli

Gdy w 1861 roku podróżnik i odkrywca Henri Mouhot po miesiącach wycieńczającej wędrówki dotarł do Angkoru, zastał tylko kamienne świątynie zagubione w dżungli, w którą przekształciło się największe niegdyś miasto świata. Swoje odkrycie obszernie opisał w dzienniku, bogato ilustrując ten opis szkicami imponujących, porośniętych roślinnością świątyń o niespotykanej architekturze.

Niestety Henri Mouhot nigdy się nie dowiedział, co tak naprawdę odkrył. Kilka miesięcy później zmarł w dżungli na malarię. Jego dzienniki zostały jednak zachowane, przewiezione do Europy i opublikowane. Dzięki niemu cały świat usłyszał wówczas o Imperium Angkoru. Jednej z największych średniowiecznych potęg, której stolica była największym miastem świata, jakie stworzył człowiek przed rewolucją przemysłową.


Przydatne informacje

Zanieczyszczenie powietrza

Zanieczyszczenie powietrza
Składnikami zanieczyszczającymi powietrze są drobne cząsteczki ciał stałych, takie jak pyły i sadza, drobne kropelki cieczy oraz gazy. Część z nich pod wpływem światła lub pary wodnej ulega przemianom na nowe, bardziej szkodliwe substancje.


Zanieczyszczenie wody, mórz i oceanów

Zanieczyszczenie wody, mórz i oceanów
Ocean jest kolebką życia na naszej Planecie. Morza i oceany zajmują 71% powierzchni Ziemi. Ocean odgrywa podstawową rolę w regulowaniu klimatu, jego wody to największy pochłaniacz dwutlenku węgla. Jednak, aby w pełni korzystać z dóbr oceanu, musimy rozwiązać problem zanieczyszczenia wody.


Zanieczyszczenie środowiska hałasem

Zanieczyszczenie środowiska hałasem
Zanieczyszczenia środowiska w którym żyjemy, powietrza, wody, gleby to zmora ostatnich czasów. Mniej oczywiste jest dla nas zanieczyszczenie hałasem. Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że taki problem istnieje.


Zanieczyszczenie uciążliwym zapachem - odorem

Zanieczyszczenie uciążliwym zapachem – odorem
Nieprzyjemny, uciążliwy zapach zwany często odorem wywołuje negatywne skutki, wpływa na komfort oraz zdrowie ludzi i zwierząt lub powoduje zniszczenie mienia, szkody materialne, utratę przyjemności normalnego użytkowania nieruchomości, bądź zakłócenie normalnego prowadzenia działalności gospodarczej.


Kwaśne deszcze

Kwaśne deszcze
Charakterystyczne dla rejonów uprzemysłowionych opady deszczu zawierające zanieczyszczenia z atmosfery (tlenki azotu i dwutlenek siarki). Powodują zakwaszenie wód powierzchniowych i gruntowych, na skutek czego giną ryby i inne organizmy wodne. Mają negatywny wpływ na glebę i rośliny.


Śmieci i odpady

Plastikowe śmieci i odpady
Większość zużytego tworzywa sztucznego jest wyrzucana, dlatego plastikowe śmieci zaścielają lądy, a na oceanie tworzą ogromne, pływające wyspy. Jego cząstki znajdowane są w organizmach zwierząt żyjących w najbardziej odległych częściach Ziemi.


Antropocen czyli nowa epoka w historii Ziemi

Antopocen – nowa epoka w historii Ziemi
Rozpoczęła się nowa epoka w historii Ziemi czyli Antropocen. Według naukowców jest ona zdominowana poprzez działania człowieka, a nie przez aktywność geologiczną. Obecnie aktywność ludzi jest tak intensywna, a jej skutki rozległe, że mówiąc o kształcie naszej planety, nie sposób pominąć wpływu ludzi.


Katastrofy i klęski ekologiczne

Katastrofy i klęski ekologiczne
Katastrofy ekologiczne są spowodowane nagłymi lub długotrwałymi, kumulującymi się w czasie zmianami warunków fizycznych i chemicznych siedliska, przekraczającymi granice tolerancji biocenozy. Klęski ekologiczne prowadzą do trwałego uszkodzenie lub zniszczenie dużego obszaru środowiska przyrodniczego.


Największe katastrofy ekologiczne na świecie

Katastrofy ekologiczne na świecie
Przegląd największych katastrof ekologicznych na świecie. Od zagłady całych cywilizacji, poprzez zanieczyszczenie środowiska, wypadki tankowców, katastrofy przemysłowe i jądrowe. Historia rozwoju cywilizacji pokazuje, do czego może doprowadzić człowiek i jego ignorancja w stosunku do otaczającego nas środowiska naturalnego.

Przewiń do góry
X